Hak bir gönül verdi bana
Yunus Emre · Dîvân
Hak bir gönül verdi bana, ha demeden hayran olur,
Bir dem gelir şâdân olur, bir dem gelir giryan olur,
Bir dem sanırsın kış gibi, şol zemheri olmuş gibi,
Bir dem beşâretten doğar, hoş bağ ile bostan olur,
Bir dem gelir söyleyemez, bir sözü şerh eyleyemez,
Bir dem dilinden dürr döker, dertlilere derman olur,
Bir dem çıkar arş üzere, bir dem iner taht-es serâ,
Bir dem sanırsın katredir, bir dem taşar ummân olur,
Bir dem cehâlette kalır, hiç nesneyi bilmez olur,
Bir dem dalar hikmetlere, Câlînus û Lokmân olur,
Bir dem dev olur ya peri, viraneler olur yeri,
Bir dem uçar Belkıs ile, sultân-ı ins û can olur,
Bir dem varır mescitlere, yüz sürer anda yerlere,
Bir dem varır deyre girer, incil okur ruhban olur,
Bir dem gelir İsa gibi, ölmüşleri diri kılar,
Bir dem girer kibr evine, Fir’avn ile Haman olur,
Bir dem döner Cebrail’e, rahmet saçar her mahfile,
Bir dem gelir gümrah olur, miskin Yunus hayran olur.
Şiirin açıklaması
Yunus Emre'nin insan gönlünün değişken hâllerini anlattığı ünlü ilahisi. Gönül bir an sevinir, bir an ağlar; bir an kış gibi donar, bir an bahar bahçesine döner; bir an bir damla, bir an okyanus olur. Şair bu karşıtlıklarla, insanın içindeki hem yüce hem düşkün yanları gösterir. Son beyitte bütün bu hâllerin karşısında "miskin Yunus" hayran kalır.
1. beyit: Allah bana öyle bir gönül verdi ki hemen hayran olur; bir an sevinir, bir an ağlar.
2. beyit: Bir an zemheri ayazı gibi donar; bir an müjdeyle canlanıp bağ bahçe olur.
3. beyit: Bir an tek söz söyleyemez, bir sözü açıklayamaz; bir an dilinden inciler döker, dertlilere derman olur.
4. beyit: Bir an arşa yükselir, bir an yerin dibine iner; bir an damla sanırsın, bir an okyanus olur.
5. beyit: Bir an cahillikte kalır, hiçbir şey bilmez; bir an hikmetlere dalar, Calinus ve Lokman gibi bilge olur.
6. beyit: Bir an dev ya da peri olur, yeri viraneler olur; bir an Belkıs'la uçar, insanların ve cinlerin sultanı olur.
7. beyit: Bir an mescitlere varıp yüzünü yere sürer; bir an manastıra girip İncil okuyan bir rahip olur.
8. beyit: Bir an İsa gibi ölüleri diriltir; bir an kibir evine girip Firavun ile Haman olur.
9. beyit: Bir an Cebrail'e döner, her meclise rahmet saçar; bir an yolunu şaşırır; miskin Yunus da buna hayran kalır.
Sözlük
- Hak
- Allah
- şâdân
- sevinçli
- giryan
- ağlayan
- zemheri
- kışın en soğuk dönemi
- beşâret
- müjde
- dürr
- inci
- şerh etmek
- açıklamak
- arş
- göğün en yüce katı
- taht-es serâ
- yerin en alt katı
- katre
- damla
- ummân
- okyanus
- Câlînus
- antik çağın ünlü hekimi Galenos
- Lokmân
- bilgeliğiyle tanınan hekim
- Belkıs
- Saba melikesi
- ins ü can
- insanlar ve cinler
- deyr
- manastır
- ruhban
- rahip
- Haman
- Firavun'un veziri
- gümrah
- yolunu şaşırmış
- miskin
- yoksul, alçakgönüllü
Düşüncenizi yazın