Leylâ vü Mecnûn
Fuzûlî'nin 1535'te tamamladığı, Türk edebiyatının en büyük aşk mesnevîsi Leylâ vü Mecnûn'un tam metni: 3098 beyit, bölüm bölüm özetleriyle.
- Yazar
- Fuzûlî
- İlk basım yılı
- 1535
- Dîbâce: Giriş Rubaileri
- 1. Bölüm: Hamd ve Münâcât
- 2. Bölüm: Tevhid ve Na’t
- 3. Bölüm: Mi’rac ve Peygamber Kasidesi
- 4. Bölüm: Padişaha Övgü ve Kitabın Yazılış Sebebi
- 5. Bölüm: Bey’e Övgü ve Kays’ın Doğumu
- 6. Bölüm: Mektep Günleri: Kays ile Leylâ
- 7. Bölüm: Annenin Azarı, Leylâ’nın Eve Kapanması
- 8. Bölüm: Ayrılık Gazelleri
- 9. Bölüm: Mecnûn’un Deliliği
- 10. Bölüm: Babanın Arayışı ve Annenin Öğüdü
- 11. Bölüm: Kız İsteme ve Kâbe Yolculuğu
- 12. Bölüm: Çöl Dostları: Dağ, Ceylan ve Güvercin
- 13. Bölüm: Leylâ’nın Geceleri: Mum, Pervane ve Ay
- 14. Bölüm: Seher Yeli, Gül Bahçesi ve Bulut
- 15. Bölüm: İbn Selâm ve Nevfel
- 16. Bölüm: Nevfel’in Savaşları
- 17. Bölüm: Zincirli Mecnûn
- 18. Bölüm: İbn Selâm’ın Umudu
- 19. Bölüm: Zeyd’in Haberi ve Mecnûn’un Sitemi
- 20. Bölüm: Mektuplaşma: İki Murabba
- 21. Bölüm: Babanın Son Öğüdü
- 22. Bölüm: Vedâ ve Babanın Ölümü
- 23. Bölüm: Mecnûn’un Olgunluğu ve Duası
- 24. Bölüm: Münâcât ve Leylâ’nın Gazeli
- 25. Bölüm: İbn Selâm’ın Ölümü
- 26. Bölüm: Leylâ ve Devesi
- 27. Bölüm: Kavuşma ve İstiğnâ
- 28. Bölüm: Leylâ’nın Takdiri
- 29. Bölüm: Leylâ’nın Ölümü
- 30. Bölüm: Mecnûn’un Ölümü
- 31. Bölüm: Hâtime: Âşıkların Kabri
Fuzûlî’nin 1535–1536 yıllarında Bağdat’ta tamamladığı Leylâ vü Mecnûn, Türk edebiyatının en büyük aşk mesnevîsi kabul edilir. Arap çöllerinden doğan Kays ile Leylâ hikâyesi, Nizâmî ve Câmî gibi İran şairlerinin elinde ünlenmişti; Fuzûlî onu Azerbaycan Türkçesiyle yeniden yazarak beşerî aşkın ilahî aşka dönüştüğü bir tasavvuf şaheserine çevirdi.
Eser yaklaşık 3100 beyitten oluşur. Hikâyenin akışı mesnevî nazım biçimiyle anlatılırken araya Leylâ’nın ve Mecnûn’un dilinden yirmiye yakın gazel, murabba ve kaside yerleştirilmiştir. Mecnûn’un çölde ceylanla, güvercinle, dağla konuşması; Leylâ’nın mumla, pervaneyle ve ayla dertleşmesi ve sonunda sevgilisini kendi içinde bulan Mecnûn’un Leylâ’ya ilgisiz kalışı eserin en çok bilinen sahneleridir.
Fuzûlî metinde kahramanının adını Leylî diye yazar. Aşağıdaki bölümlerde mesnevînin tam metnini Vikikaynak’taki çeviriyazı (transkripsiyon) baskısından, her bölümün başında kısa bir özetle okuyabilirsiniz. Hikâyenin kendisini ve diğer versiyonlarını merak ediyorsanız Leylâ ile Mecnûn efsanesi sayfasına, şairin diğer şiirleri için Fuzûlî sayfasına göz atabilirsiniz.
Mesnevîdeki gazeller ve murabbalar
Fuzûlî, hikâyenin önemli anlarında sözü kahramanlarına bırakır ve araya Leylâ’nın ve Mecnûn’un dilinden gazeller, murabbalar yerleştirir. Aşağıdaki şiirlerin her birini günümüz Türkçesiyle anlamı, açıklaması ve kelimeleriyle ayrı sayfalarda okuyabilirsiniz.
- Felek ayırdı meni cevr ile cânânumdan · Leylâ dilinden, gazel
- Ey hoş ol günler ki men hem-râz idüm cânân ile · Mecnûn dilinden, gazel
- Fesâd-ı aşkı tâ gördüm salâh-ı akldan dûrem · Mecnûn dilinden, gazel
- Aşk derdi ey mûalic kâbil-i derman değül · Mecnûn dilinden, gazel
- Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ meni · Mecnûn dilinden, gazel
- Aşk dâmına giriftâr olalı zâr olubem · Leylâ dilinden, gazel
- Vefâ her kimseden kim istedüm andan cefâ gördüm · Mecnûn dilinden, gazel
- Yâr rahm etdi meğer nâle vü efgânumuza · Leylâ dilinden, gazel
- Küfr-i zülfün salalı rahneler imânumuza · Mecnûn dilinden, gazel
- Hilâf-ı re’yüm ile ey felek medâr etdün · Leylâ dilinden, gazel
- Hanı ey zâlim bizümle ahd ü peymân etdüğün · Mecnûn dilinden, murabba
- Bu yetmez mi ki bir derd arturursen derdüme sen hem · Leylâ dilinden, murabba
- Niçün ol safha-i kâfûra kilkin müşg-bâr etmez · Leylâ dilinden, gazel
- Âşık oldur kim kılur cânın fedâ cânânına · Mecnûn dilinden, gazel
- Âh kim bir dem felek re’yümce devrân etmedi · Mecnûn dilinden, gazel
- Açmadı gönlüm felek tâ bağrumı kan etmedi · Leylâ dilinden, gazel
- Ey kılan şeydâ meni menden bu istiğnâ nedür · Leylâ dilinden, gazel
- Hayâl ile tesellîdür gönül meyl-i visâl etmez · Mecnûn dilinden, gazel
- Ne dilber kim demâdem âşıka arz-ı cemâl etmez · Leylâ dilinden, gazel
- Biz cihân ma’mûresin ma’nîde vîrân bilmişüz · Mecnûn dilinden, gazel
- Bu âlem kim gönül kaydın çekersen mihnet ü gamdur · şairin sesiyle, gazel
- Yandı cânum hecr ile vasl-ı ruh-ı yâr isterem · Mecnûn dilinden, gazel
Düşüncenizi yazın