Cânı kim cânânı içün sevse cânânın sever
Fuzûlî · Dîvân
Cânı kim cânânı içün sevse cânânın sever
Cânı içün kim ki cânânın sever cânın sever
Her kimün âlemde mıkdârıncadur tab'ınde meyl
Men leb-i cânânumu Hızr Ab-ı Hayvânın sever
Başa dem düştükçe taksîr eylemez eyler meded
Ol sebebden muttasıl çeşmüm ciger kanın sever
Müşg-i Çîn âvâre olmuşdur vatandan men kimi
Hansı şûhun bilmezem zülf-i perîşânın sever
Şu ki ser-gerdân gezer başında vardur ki hevâ
Gâlibâ bir gül-ruhun serv-i hırâmânın sever
Akıbet rusvâ olub mey-tek düşer il ağzına
Kim ki bir ser-mest sâkî lâ'l-i handânın sever
N'olacakdur terk-i ışk etme Fuzûlî vehm edüb
Gâyeti derler ola bir bende sultânın sever
Şiirin açıklaması
Gazelin ilk beyti, Fuzûlî'nin en çok bilinen ve en çok tartışılan beyitlerinden biridir: Gerçek sevgi karşılık beklemez; sevgiliyi kendi canı için seven, aslında yalnızca kendini sever. Bu düşünce, tasavvuftaki "seveni değil Sevilen'i esas alma" anlayışının şiirdeki ifadesidir.
1. Canını sevgili için seven, aslında sevgiliyi sever; sevgiliyi canı için seven ise kendi canını sever.
2. Dünyada herkesin değeri ölçüsünde bir yönelişi vardır; Hızır ölümsüzlük suyunu severse, ben de sevgilimin dudağını severim.
3. Başıma dert geldikçe gözüm kusur etmez, yardıma koşar; bu yüzden gözüm (gözyaşı olarak) hep ciğer kanını sever.
4. Çin miski de benim gibi yurdundan uzakta, avare; bilmem hangi şuh güzelin dağınık zülfünü sever.
5. Su başı dönmüş gibi akıp gidiyor; başında bir heves var, galiba bir gül yüzlünün salınan selvi boyunu seviyor.
6. Sarhoş bir sâkînin gülen dudağını seven, sonunda rezil olur, şarap gibi dillere düşer.
7. Ey Fuzûlî, aşktan vazgeçmeyi düşünme; ne olacak? En fazla "Bir kul sultanını seviyor" derler.
Sözlük
- cân
- can, hayat
- cânân
- sevgili
- mıkdâr
- değer, ölçü
- tab'
- yaratılış
- meyl
- yöneliş
- leb
- dudak
- âb-ı hayvân
- ölümsüzlük suyu
- taksîr
- kusur
- meded
- yardım
- müşg-i Çîn
- Çin miski
- zülf-i perîşân
- dağınık saç
- ser-gerdân
- başı dönmüş
- hevâ
- istek, heves
- serv-i hırâmân
- salınan selvi
- rüsvâ
- rezil
- lâ'l-i handân
- gülen dudak
Düşüncenizi yazın