Can verme sakın aşka
Fuzûlî · Dîvân
Can verme sakın aşka aşk afeti candır
Aşk afeti can olduğu meşhuru cihandır
Sakın isteme sevdayı gam aşkta her an
Kim istedi sevdayı gamlı aşk ziyandır
Her ebrulu güzel elinde bir hançeri hunriz
Her zülfü siyah yanında bir zehirli yılandır
Yahşi görünür yüzleri güzellerin emma
Yahşi nazar ettikte sevdaları yamandır
Aşk içre azap olduğu bilirem kim
Her kimse ki âşıktır işi ahü figandır
Yadetme güzel gözlülerin merdümi çeşmin
Merdüm deyip aldanma kim içtikleri kandır
Gel derse Fuzûlî ki güzellerde vefa var
Aldanma ki şair sözü elbette yalandır.
Şiirin açıklaması
Fuzûlî'nin Azerbaycan Türkçesinin söyleyişini taşıyan bu gazeli, aşka karşı bir uyarı gibi başlar ama aslında aşkın bütün tehlikelerine rağmen vazgeçilmezliğini anlatır. Son beyitteki "Şair sözü elbette yalandır" ifadesi, şiirin tamamına ironik bir ışık tutar: Belki de uyarılar da birer şair yalanıdır.
1. Sakın aşka can verme; aşk can afetidir. Aşkın can afeti olduğu bütün dünyada bilinir.
2. Sakın sevda isteme, aşkta her an gam vardır; kim sevda istediyse kederli aşk ona zarar getirmiştir.
3. Her kaşı kavisli güzelin elinde kan dökücü bir hançer, her siyah saçlının yanında zehirli bir yılan vardır.
4. Güzellerin yüzleri iyi görünür, ama dikkatle bakınca sevdaları kötüdür.
5. Aşkın içinde azap olduğunu bilirim; kim âşıksa işi ah ve feryattır.
6. Güzel gözlülerin gözbebeğini anma; "insan" (merdüm) deyip aldanma, içtikleri kandır.
7. Fuzûlî "Güzellerde vefa var" derse aldanma; şair sözü elbette yalandır.
Sözlük
- âfet
- belâ, felaket
- meşhûr-ı cihân
- dünyaca bilinen
- ebrû
- kaş
- hûnrîz
- kan döken
- zülf-i siyâh
- siyah saç
- yahşi
- iyi, güzel
- emmâ
- ama
- yaman
- kötü, korkunç
- âh u figân
- ah ve feryat
- merdüm-i çeşm
- gözbebeği ("merdüm" hem insan hem gözbebeği demektir)
- vefâ
- sözünde durma, bağlılık
Düşüncenizi yazın