Romancı, hikâyeci, şair ve devlet adamı
Ebubekir Hazım Tepeyran
1864 – 1947 · Niğde
İlk köy romanlarımızdan Küçük Paşa'nın yazarı; uzun yıllar valilik yapmış, hatıralarıyla da tanınan yazar ve şair.
Hayatı
Ebubekir Hâzım Tepeyran, 1864'te Niğde'nin Yenice Mahallesi'nde doğdu. Halk arasında "Tepeyran" denilen semtte doğduğu için bu adı soyadı olarak aldı. Rüştiyeyi bitirdikten sonra genç yaşta memuriyete girdi; Konya, Kastamonu ve İzmir'de kâtiplik, mektupçuluk ve vilayet gazetelerinde yazarlık yaptı. İzmir'de Halit Ziya Uşaklıgil ile tanıştı.
Sonraki yıllarda Dedeağaç mutasarrıflığı ile Musul, Manastır, Bağdat, Sivas, Ankara, Hicaz, Beyrut, Halep ve Bursa valiliklerinde bulundu; 1920'de dahiliye nazırı oldu. Millî Mücadele'yi desteklediği gerekçesiyle yargılanıp idama mahkûm edildi, ceza sonradan bozuldu. 1921'de Ankara'ya geçti; 1923-1927 ve 1939-1941 yıllarında Niğde milletvekilliği yaptı. 5 Haziran 1947'de öldü.
Edebiyat hayatına şiirle başladı. Asıl şöhretini 1910'da yayımlanan Küçük Paşa romanıyla kazandı. Bir köylü çocuğunun hayatını anlatan bu roman, Anadolu köyünü geniş biçimde işleyen ilk eserlerden biri sayılır. Aynı yıl hikâye kitabı Eski Şeyler'i yayımladı. Fransızca şiirlerini Les Fleurs Dégénérées (1931), Türkçe şiirlerini Kar Çiçekleri (1932) adıyla topladı. Hayatım: Canlı Tarihler (1944) ve Zalimane Bir İdam Hükmü (1946) gibi hatıraları, Osmanlı'nın son dönemine tanıklık eden önemli belgelerdir.
Ebubekir Hazım Tepeyran hakkında yazılar
Kaynakça
- Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı / Ahmet Yesevi Üniversitesi), "Ebubekir Hazım Tepeyran" maddesi, Dr. Necati Tonga: https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tepeyran-ebubekir-hazim