Nesîmî

Seyyid İmâdeddin Nesîmî, 14. yüzyılın ikinci yarısında yaşadı. Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmez; kaynaklarda Şirvan, Tebriz, Bağdat ve Diyarbekir gibi farklı yerler gösterilir. Türkmen asıllıdır ve ana dili Türkçedir. Gençliğinde tasavvufla ilgilendi; Hurûfîlik hareketinin kurucusu Fazlullah-ı Hurûfî'ye bağlanarak onun önde gelen halifelerinden biri oldu.

Fazlullah'ın idamından sonra Hurûfî inançlarını yaymayı sürdürdü; bu yüzden hayatı boyunca baskı gördü, Azerbaycan, Anadolu, Irak ve Suriye arasında dolaştı. Halep'te öldürüldü. Ölüm tarihi tartışmalıdır: Kaynakların çoğu 1417 yılını gösterir, 1404 gibi başka tarihler de ileri sürülmüştür. İdamı üzerine anlatılan hikâyeler halk arasında efsaneleşmiştir.

Nesîmî, Türkçe tasavvuf şiirinin en güçlü seslerinden biridir. Türkçe ve Farsça divanları vardır. Türkçe divanında yüzlerce gazelin yanında üç yüzü aşkın tuyuğ bulunur; Türkçe şiirleri Azerbaycan ve Anadolu Türkçesinin ortak mirası sayılır. Şiirlerinde insanı Allah'ın tecellisinin en yüce yeri olarak görür; "Bende sığar iki cihan, ben bu cihana sığmazam" dizesiyle başlayan gazeli bu düşüncenin en bilinen ifadesidir. Gazellerinde aşk ve ayrılık da derin bir içtenlikle işlenir. Kendisinden sonraki Alevî-Bektaşî şairleri onu yedi ulu ozandan biri olarak anar.