Osman Cemal Kaygılı

Osman Cemal Kaygılı, 4 Ekim 1890'da İstanbul'un Eğrikapı semtinde doğdu. Babası Mustafa Efendi, annesi Ülfet Hanım'dır. Eğrikapı Merkez Rüştiyesi'ni ve Menşe-i Küttâb-ı Askeriyye'yi bitirdi; 1906'dan itibaren askerî dairelerde kâtip olarak çalıştı. 1912'de Refi' Cevat ve Refik Halit gibi isimlerle birlikte Sinop'a sürgün edildi ve orada üç yıl kaldı. Birinci Dünya Savaşı yıllarında seyyar tümenlerde kâtiplik yaptı, 1917'de genç yaşta emekliye ayrıldı.

Emekli maaşı yetmediği için tiyatroculuktan sütçülüğe, seyyar manifaturacılıktan vapur biletçiliğine kadar pek çok iş yaptı. 1925–1945 arasında ortaokul ve liselerde Türkçe öğretmenliği yaptı. 9 Ocak 1945'te İstanbul'da öldü; kabri Eyüp'tedir. "Osman Cemal", "O. C.", "Anber", "Kanber", "Cımbız" imzalarını kullandı.

Yazı hayatına 1910'da Eşek dergisi ve Karagöz gazetesindeki mizahi yazılarla başladı; Alay, Aydede, Akbaba, Papağan gibi mizah dergilerinde yazdı, 1921'de Ayine dergisini çıkardı. İlk hikâyesi "Çuvalcı Şeyhinin Halefi" 1920'de yayımlandı. Sandalım Geliyor Varda, Goncanın İntiharı, Eşkıya Güzeli ve Perili Bostan hikâye kitaplarındandır.

En tanınmış eseri, 1939'da yayımlanan ve 1942 CHP Roman Yarışması'nda derece alan Çingeneler'dir; Sait Faik bu romanı "bir şaheser" diye anmıştır. Aygır Fatma, Bekri Mustafa, Kovuk Palas'ın Esrarı ve Akşamcılar diğer romanlarıdır. Ortaoyununda Kavuklu, Pişekâr ve Zenne rollerine çıktı, Karagöz oynattı; üç perdelik komedisi Üfürükçü 1935'te basıldı.

İstanbul'da Semai Kahveleri ve Meydan Şairleri ile Köşe Bucak İstanbul, şehir kültürü üzerine değerli incelemelerdir; Argo Lugatı da alanının ilk örneklerindendir. Ahmet Rasim ve Hüseyin Rahmi çizgisinin devamı sayılan Kaygılı, Kumkapı, Kasımpaşa, Samatya gibi semtlerin insanlarını, tulumbacıları ve külhanbeylerini kendi ağızlarıyla konuşturan bir "halk yazarı"dır.