İçeriğe geç
14 Ekim 2026, Çarşamba Günün dizesi: “Yârdan cevr ü cefâ lûtf u kerem gibi gelür”
Rıza Tevfik Bölükbaşı portresi

Şair, filozof, siyasetçi

Rıza Tevfik Bölükbaşı

1869 – 1949 · Cisr-i Mustafapaşa (Edirne)

"Feylesof Rıza" olarak tanınan şair ve düşünür. Halk şiiri biçimleriyle yazdığı "Uçun Kuşlar Uçun" gibi şiirleriyle sevildi.

Hayatı

Rıza Tevfik, 1869'da Edirne'ye bağlı Cisr-i Mustafapaşa kasabasında (bugün Bulgaristan'da Svilengrad) doğdu. Babası Arnavut asıllı Mehmed Tevfik Efendi'dir. İstanbul'da Galatasaray Sultanisi'nde ve Tıbbiye'de okudu; felsefeye ve edebiyata olan ilgisiyle tanındı, "Feylesof Rıza" lakabıyla anıldı.

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Edirne mebusu olarak Meclis'e girdi; İttihat ve Terakki'nin önce yanında, sonra karşısında yer aldı. Mütareke yıllarında Maarif Nazırlığı ve Şûrâ-yı Devlet reisliği yaptı. 1920'de Sevr Antlaşması'nı imzalayan heyette bulunduğu için Kurtuluş Savaşı'ndan sonra yurt dışına çıkmak zorunda kaldı. Uzun yıllar Orta Doğu'da ve Amerika'da yaşadı; ancak 1943'te çıkan afla Türkiye'ye dönebildi. 31 Aralık 1949'da İstanbul'da öldü.

Rıza Tevfik, şiirde divan geleneği yerine halk şiirine yöneldi. Koşma, semai ve ilahi biçimlerini kullandı; hece ölçüsüyle, sade bir dille yazdı. Bektaşî ve tasavvuf kültürünü yakından tanıması, şiirlerine derin bir iç ses kattı. Gurbet, hasret ve yurt sevgisi şiirlerinin başlıca temalarıdır. Şiirleri Serâb-ı Ömrüm adıyla toplanmıştır.

Felsefe alanında da Türkiye'de ilk felsefe sözlüğü çalışmalarından birini yapmış, Batı felsefesini Türk okuruna tanıtmaya çalışmıştır.

Uçun kuşlar uçun, doğduğum yere
Şimdi dağlarında mor sümbül vardır

— Rıza Tevfik Bölükbaşı, Uçun Kuşlar Uçun

Şiirleri

Rıza Tevfik Bölükbaşı hakkında yazılar

Kaynakça

  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Rıza Tevfik Bölükbaşı" maddesi
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
  • Şiir metinleri: Vikikaynak
  • Görsel: Bilinmeyen fotoğrafçı · Kamu malı, Wikimedia Commons
Paylaş