ŞS
Romancı, dil bilimci, sözlükçü ve gazeteci
Şemsettin Sami
1850 – 1904 · Fraşer (Arnavutluk)
Taaşşuk-ı Talât ve Fıtnat romanı ile Kamûs-ı Türkî sözlüğünün yazarı, Tanzimat döneminin büyük dil bilimcisi.
Hayatı
Şemsettin Sami 1850'de bugün Arnavutluk sınırları içinde kalan Fraşer'de doğdu; Arnavutluk'ta Sami Frashëri olarak tanınır. Küçük yaşta anne ve babasını kaybetti, ağabeyinin himayesinde Yanya'da bir Rum okulunda okudu ve Arapça, Farsça, Rumca, İtalyanca, Fransızca ve eski Yunancayı öğrendi. 1871'de İstanbul'a gelerek Matbuat Kalemi'nde çalışmaya, gazetelerde yazmaya başladı.
1872'de yayımlanan Taaşşuk-ı Talât ve Fıtnat uzun süre Batılı tarzdaki ilk telif Türk romanı kabul edildi; eser, Tanzimat edebiyatının görücü usulü evliliğe yönelik eleştirisini işler. Besa yahud Ahde Vefa, Seydi Yahya ve Gave adlı oyunları yazdı; Hugo'nun Sefiller'i ile Defoe'nun Robinson'unu Türkçeye aktardı. Tercüman-ı Şark gazetesinin başyazarlığını yaptı.
Asıl ününü dil çalışmalarıyla kazandı: Kamus-ı Fransevî, ilk Türkçe ansiklopedi sayılan Kāmusu'l-A'lâm ve 1901'de tamamlanan Kamûs-ı Türkî bunların başında gelir. Arnavut alfabesi ve dil bilgisi üzerine de çalıştı. 18 Haziran 1904'te öldü ve İstanbul'da toprağa verildi. Spor adamı Ali Sami Yen'in babasıdır.
Şemsettin Sami hakkında yazılar
Kaynakça
- Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı / Ahmet Yesevi Üniversitesi), "Şemsettin Sami" maddesi, Doç. Dr. Dilek Çetindaş: https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/semsettin-sami