Azerbaycan âşığı (halk şairi)
Âşık Elesker
1821 – 1926 · Ağkilise köyü, Göyçe
Göyçe âşık okulunun en büyük ustası sayılan, koşma ve geraylılarıyla Anadolu'da da sevilen Azerbaycan âşığı.
Hayatı
Âşık Elesker (Azerbaycan Türkçesiyle Aşıq Ələsgər), 1821'de Göyçe bölgesindeki Ağkilise köyünde doğdu. Babası Almemmed marangozdu; geraylı, koşma ve bayatı da söyleyen bir halk şairiydi. Elesker ailenin en büyük oğluydu. Halk arasında "Dede Elesker" diye anılır.
Âşıklığı Göyçeli Âşık Alı'nın yanında öğrendi. Bir düğünde ustasını deyişmede yenmesiyle Göyçe ve çevresinde ün kazandı. İrevan, Nahçıvan, Gazah, Karabağ, Gence ve Kelbecer düğünlerinde çalıp söyledi; Türkiye, İran ve Dağıstan âşıkları da onu usta kabul etti. Okula gitmedi, edebiyatı dinleyerek ve ezberleyerek kendi kendine öğrendi.
1915–1916'da yakınlarını kaybetti, 1918–1919 yıllarındaki çatışmalarda yerinden edildi ve 1921'de köyüne döndü. 7 Mart 1926'da Ağkilise'de öldü ve köy mezarlığına gömüldü. (Bazı kaynaklar ölüm yılını 1925 olarak verir.)
Geraylı, koşma, muhammes, cığalı tecnis, kıfılbend (bilmece deyiş), ustadnâme ve elifnâme türlerinde şiirler söyledi. Şiirlerinde tabiat ve güzellik tasvirlerinin yanında öğüt veren ve tasavvufi motifler taşıyan deyişler de vardır. Göyçe âşık okulunun onun şiiriyle doruğa ulaştığı kabul edilir; şiirleri Anadolu âşık geleneğinde de bilinir.
Sağlığında kitap yayımlamadı; şiirleri ölümünden sonra folklorcular tarafından derlendi. Doğumunun 150. yılında, 1972'de Azerbaycan Bilimler Akademisi şiirlerini iki cilt hâlinde yayımladı. Sitede okuyabileceğiniz şiiri: Dağlar.
Serdara söz demez, şaha baş eğmez / Gudretten sengerli, kalalı dağlar.
Şiirleri
Kaynakça
- Dede Alesker resmî sitesi, "Life and creation": https://dede-alesker.com/en/about/life-and-creation
- Nailə Əskər, Bilimsel Eksen, sayı 20 (2017): https://isamveri.org/pdfdrg/D03504/2016_20/2017_20_ESKERN.pdf
- Erdoğan Eskimez, "Azerbaycan Aşıklarından Aşık Elesker", İTÜ yüksek lisans tezi, 2009: https://polen.itu.edu.tr/handle/11527/12570
- Nail Tan, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 2011: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/288737