Dağlar (Âşık Elesker)
Âşık Elesker · Âşık Elesker, "Dağlar"; metin: Vikikaynak (kaynak: Hece Taşları, sayı 37, 2018)
Bahar fesli, yaz ayları gelende
Süsenli, sünbüllü, lâlalı dağlar.
Yoksulu, erbabı, şahı, gedanı
Tutmaz birbirinden aralı dağlar.
Hasta için tepesinde kar olur
Her tür çiçek açır, lâlezâr olur
Çeşmesinden âb-ı hayat car olur
Dağıdır mühneti, melâlı dağlar.
Yazın bir ayıdır çok yahşı çağın
Kesilmez çeşmenden güzel yığnağın
Ahtarma motalın, yağın, kaymağın
Zenbur, çiçeğinden bal alı dağlar.
Yayın evvelinde dönürsün hana
Son ayda benzersen yetkin bostana
Payızın zehmeri koyur virana
Dağıdır üstünden celâlı, dağlar.
Kâhtan çiskin döker, gâh duman eyler
Gâh gelip-gedeni peşiman eyler
Kâhtan geyze geler, nahak kan eyler
Dinşemez haramı, halalı dağlar.
Ağ halat bürüner, zernişan geymez
Hiç kesi dindirip keyfine değmez
Serdara söz demez, şaha baş eğmez
Gudretten sengerli, kalalı dağlar.
Göçer eller, düşer senden aralı
Firkatinden gül-nergizi saralı
Elesger Mecnun-tek yârdan yaralı
Gezer sende dertli-naleli dağlar.
Şiirin açıklaması
"Dağlar", Âşık Elesker'in dağa seslenen koşmasıdır. Her dörtlük "dağlar" redifiyle biter; şiirin dili Azerbaycan Türkçesinin özelliklerini taşır.
Bahar ve yaz: Şair, bahar mevsiminde ve yaz aylarında süsen, sümbül ve lalelerle bezenen dağları anlatır. Dağ yoksulu da varlıklıyı da, şahı da dilenciyi de birbirinden ayırmadan ağırlar. Tepesinde kar, yamaçlarında her çeşit çiçek vardır; çeşmesinden âb-ı hayat akar ve insanın sıkıntısını, kederini dağıtır.
Yaylanın bolluğu: Yazın dağın en güzel çağıdır. Çeşme başında güzellerin toplantısı eksik olmaz; peyniri, yağı, kaymağı boldur, arılar çiçeklerinden bal alır.
Sonbahar ve hırçınlık: Mevsim döndükçe dağın yüzü de değişir. Bazen çisenti döker, bazen duman çöker; bazen öfkelenir, gelip geçene pişmanlık verir. Dağ gösterişli giysiler giymez, kimsenin keyfine göre davranmaz; ne komutana söz söyler ne şaha baş eğer. Yaratılıştan siperli, kaleli bir yapısı vardır.
Ayrılık: Son dörtlükte göçerler dağdan ayrılınca gül ve nergis bile ayrılığın acısıyla sararır. Şair kendini "Mecnun gibi yârdan yaralı" olarak anar ve dağda dertli, inleyerek dolaştığını söyler. Böylece tabiat tasviri, Leylâ ile Mecnûn hikâyesine yapılan bir göndermeyle âşığın kendi derdine bağlanır.
Koşma türü için Koşma Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Sözlük
- fesl (fəsil)
- mevsim
- gelende
- gelince
- süsen
- zambak türü bir çiçek
- erbab
- ileri gelen, varlıklı kişi
- geda
- dilenci, yoksul
- aralı
- ayrı
- car olmak
- akmak
- âb-ı hayat
- ölümsüzlük suyu
- mühnet
- sıkıntı, zahmet
- melâl
- keder, usanç
- yahşı
- iyi, güzel
- yığnak
- toplantı, kalabalık
- ahtarmak
- aramak
- motal
- deri tulumda yapılan peynir
- zenbur
- arı
- payız
- sonbahar
- çiskin
- çisenti
- gâh
- bazen
- geyz (qeyz)
- öfke
- nahak
- haksız yere
- ağ
- ak
- zernişan
- altın işlemeli
- kesi
- kimse
- serdar
- komutan
- gudret
- kudret, yaratılış
- sengerli
- siperli
- kalalı
- kaleli
- firkat
- ayrılık
- saralı
- sararmış
- Mecnun-tek
- Mecnun gibi
- nale
- inleme
Düşüncenizi yazın