İçeriğe geç
14 Ekim 2026, Çarşamba Günün dizesi: “Yârdan cevr ü cefâ lûtf u kerem gibi gelür”
Hayâlî Bey portresi

Divan şairi

Hayâlî Bey

1500? – 1557 · Vardar Yenicesi

Kanunî döneminin sevilen şairi. Tasavvufî ve lirik gazelleriyle tanınan, "Cihân-ârâ cihân içindedir" beytinin sahibi.

Hayatı

Asıl adı Mehmed olan Hayâlî, 1500 yılı civarında Rumeli'de, Vardar Yenicesi'nde doğdu. Gençliğinde Kalenderî dervişlerine katıldı, onlarla birlikte uzun yıllar dolaştı. Bu dervişlerin arasında dikkat çeken şiirleri, onu Rumeli Beylerbeyi İbrahim Paşa'nın, ardından Kanunî Sultan Süleyman'ın meclislerine ulaştırdı.

Kanunî'nin sevdiği şairlerden oldu ve padişahın seferlerine katıldı. Çeşitli sancak beyliklerinde bulundu, devletten önemli gelirler sağladı. Hayatının sonlarında saraydaki itibarını bir ölçüde yitirdi. 1557'de İstanbul'da öldü.

Hayâlî, 16. yüzyılın en güçlü lirik şairlerindendir. Gazellerinde tasavvufî düşünceyi, rindâne bir tavırla ve zengin hayallerle işler. Dünyanın geçiciliği, gönül tokluğu ve vahdet düşüncesi şiirlerinin başlıca konularıdır. "Cihân-ârâ cihân içindedir arayı bilmezler" diye başlayan gazeli, divan şiirinin en çok bilinen beyitleri arasındadır. Şiirleri Divan'ında toplanmıştır.

Ehl-i tevhîdim hakîkat râhının âgâhıyım
Hânkâh-ı aşk içinde sûfî-i Allâhîyim

— Hayâlî Bey, Ehl-i tevhîdim hakîkat râhının âgâhıyım

Şiirleri

Hayâlî Bey hakkında yazılar

Kaynakça

  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hayâlî Bey" maddesi
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
  • Şiir metinleri: Vikikaynak
  • Görsel: Âşık Çelebi tezkiresinden minyatür · Kamu malı, Wikimedia Commons
Paylaş