Ne zillet vermeğe râğıb ne devlet-hâhımız vardır
Hayâlî Bey · Divan
Ne zillet vermeğe râğıb ne devlet-hâhımız vardır
Ko gayrı gayre yâr olsun bizim Allâh’ımız vardır
Tarîkinden ererse menzil-i maksûda her âşık
Hakîkat râhını gözler bizim bir şâhımız vardır
Mey-âlûde sifâlin tâc-ı Cemşîd’e değişmezler
Bizim kûy-ı harâbât içre bir dergâhımız vardır
Gam-ı dünyâ bizi bulmaz velî mâh-ı Muharremde
Şehîd-i Kerbelâ içün bir âh u vâhımız vardır
Hayâlî sûret-i dünyâya âkiller gibi bakmaz
Hakîkat vechine bakmış dil-i âgâhımız vardır
Şiirin açıklaması
Hayâlî'nin gönül tokluğunu anlatan gazeli. Şair ne kimsenin kendisini küçük düşürmesinden korkar ne de kimseden makam bekler; çünkü dayanağı Allah'tır. Meyhane, toprak kâse ve Cemşid'in tacı gibi divan şiirinin bilinen imgeleri tasavvufî bir anlam kazanır. Muharrem ayında Kerbelâ'yı anan beyit, şairin Hz. Hüseyin'e duyduğu sevgiyi gösterir.
1. Ne bizi hor görmeye istekli biri ne de bize devlet (makam, saadet) dileyen birimiz var; bırak başkası başkasına dost olsun, bizim Allah'ımız var.
2. Her âşık kendi yolundan gideceği yere varırsa varsın; bizim de hakikat yolunu gözeten bir şahımız (yol gösterici pirimiz) var.
3. (Bizimkiler) şarap bulaşmış toprak kâseyi Cemşid'in tacına değişmezler; bizim meyhane mahallesinde bir dergâhımız var.
4. Dünyanın gamı bizi bulamaz; ama Muharrem ayında Kerbelâ şehidi için bir ah u vahımız var.
5. Hayâlî, dünyanın görünüşüne akıllılar gibi bakmaz; bizim hakikatin yüzüne bakmış, uyanık bir gönlümüz var.
Sözlük
- zillet
- alçaklık, horluk
- râğıb
- isteyen, hevesli
- devlet-hâh
- saadet dileyen
- ko
- bırak
- gayr
- başkası
- tarîk
- yol, tarikat
- menzil-i maksûd
- varılmak istenen yer
- şâh
- (burada) yol gösteren pir
- mey-âlûde
- şaraba bulanmış
- sifâl
- toprak kap, çanak
- tâc-ı Cemşîd
- efsanevi İran şahı Cem'in tacı
- kûy
- mahalle, sokak
- harâbât
- meyhane; (tasavvufta) dervişlerin gönül dünyası
- dergâh
- tekke
- mâh-ı Muharrem
- Muharrem ayı
- şehîd-i Kerbelâ
- Hz. Hüseyin
- sûret
- görünüş, dış yüz
- vech
- yüz
- dil-i âgâh
- uyanık gönül
Düşüncenizi yazın