Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüz
Bâğ-ı dehrin hem hazânın hem bahârın görmüşüzBiz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz
Divan şairi
Nâbî
1642 – 1712 · Urfa
Hikemî şiirin büyük ustası. Hayatı, ahlakı ve toplumu düşündüren öğüt dolu beyitleri ve oğluna yazdığı Hayriyye ile tanınan Urfalı şair.
Hayatı
Asıl adı Yusuf olan Nâbî, 1642'de Urfa'da doğdu. İyi bir eğitim aldıktan sonra genç yaşta İstanbul'a geldi ve IV. Mehmed'in musahibi Mustafa Paşa'nın yanında kâtip olarak çalışmaya başladı. Paşa'nın yanında uzun yıllar kalarak sarayın ve devlet hayatının içini yakından tanıdı.
Mustafa Paşa'nın ölümünden sonra Halep'e yerleşti ve orada yaklaşık yirmi beş yıl yaşadı. Bu sakin yıllarda şiirlerinin büyük kısmını yazdı. Ömrünün sonlarına doğru İstanbul'a çağrıldı ve 1712'de burada öldü.
Nâbî, divan şiirinde "hikemî" (düşünceye dayalı, öğretici) tarzın en büyük temsilcisidir. Şiirinde aşk ve güzellik yerine hayatın anlamı, insan ilişkileri, ahlak ve toplumun bozuklukları ön plandadır. Beyitlerinin pek çoğu atasözü gibi dillerde dolaşır.
En ünlü eseri, 1701'de oğlu Ebülhayr için yazdığı Hayriyye adlı öğüt mesnevîsidir. Hayrâbâd adlı mesnevîsi, hac yolculuğunu anlatan Tuhfetü'l-Haremeyn ve Divan'ı diğer önemli eserleridir.
Ey nâme sen ol mâh-likaadan mı gelürsün
Ey hüdhüd-i ümmîd Sebâ'dan mı gelürsün
Şiirleri
Biz neşâtın da gamın da rûzgârın görmüşüz
Beni şâd eylemedin sen dahi nâ-şâd olasın
Beni şâd eylemedin sen dahi nâ-şâd olasınŞu'le-i âh-ı gariban gibi ber-bâd olasın
Bezm-i safâya sâgar-ı sahbâ gelür gider
Bezm-i safâya sâgar-ı sahbâ gelür giderGûyâ ki cezr ü medd ile deryâ gelür gider
Bir devlet içün çarha temennâdan usandık
Bir devlet içün çarha temennâdan usandıkBir vasl içün ağyâra müdârâdan usandık
Bir dil ki bî mahabbet ola merhamet m’olur
Bir dil ki bî mahabbet ola merhamet m'olurBir hanenin ki şem'ası yok meskenet m'olur
Ey nâme sen ol mâh-likaadan mı gelürsün
Ey nâme sen ol mâh-likaadan mı gelürsünEy hüdhüd-i ümmîd Sebâ'dan mı gelürsün
Gül gül-şeni terk eyledi sohbet sana kaldı
Gül gül-şeni terk eyledi sohbet sana kaldıBülbül yine meydân-ı mahabbet sana kaldı
Gül-sitân-ı dehre geldik reng yok bû kalmamış
Gül-sitân-ı dehre geldik reng yok bû kalmamışSâye-endâz-ı kerem bir nahl-i dil-cû kalmamış
Zevk-ı gam dilde midir dağda mı tende midir
Zevk-ı gam dilde midir dağda mı tende midirNeşve bülbülde midir gülde mi gül-şende midir
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nâbî" maddesi
- Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
- Şiir metinleri: Vikikaynak
- Görsel: Hayriyye yazması · Kamu malı, Wikimedia Commons