Aşk Üzerine En Güzel 20 Dize: Mevlânâ’dan Orhan Veli’ye
Yedi yüzyıllık Türk şiirinden aşk üzerine yazılmış en güzel 20 dize: Yunus Emre, Fuzûlî, Bâkî, Karacaoğlan, Nedîm, Ahmet Haşim ve Orhan Veli'den, kısa açıklamalarıyla.
Türk şiiri yedi yüzyıldır aşkı anlatıyor: kimi zaman tekkede bir ilahiyle, kimi zaman sarayda bir gazelle, kimi zaman yaylada bir türküyle, kimi zaman da İstanbul’un bir sokağında sade bir dizeyle. Aşağıda sitemizdeki şiirlerden seçtiğimiz 20 dizeyi, söylendikleri dönem sırasıyla derledik. Divan şiirinden alınan dizelerin yanına kısa bir günümüz Türkçesi açıklaması ekledik; her birinin altında şiirin tamamına giden bağlantıyı bulabilirsiniz.
Tasavvuf ve tekke şiirinden
1. Mevlânâ — Neyin sesi
Dinle bu neyi, nasıl şikâyet ediyor,
Ayrılıkları nasıl anlatıyorReklam
Mesnevî’nin ünlü açılışı. Kamışlıktan koparılan ney, aslından ayrı düşen insan ruhunun sembolüdür; her ayrılık şikâyeti aslında bir özlemdir. Şiirin tamamı
2. Yunus Emre — Aşkın aldı benden beni
Aşkın aldı benden beni
Bana seni gerek seni
Türkçenin en sade ve en derin aşk dizelerinden. Âşık kendinden geçmiştir; artık tek isteği sevgilidir. Şiirin tamamı
3. Yunus Emre — Gönüller yapmaya geldim
Ben gelmedim dâvi için, benim işim sevi için
Aşkın yeri gönüllerdir, gönüller yapmaya geldim
(Kavga için gelmedim, benim işim sevgi; aşkın yeri gönüllerdir, ben gönülleri onarmaya geldim.) Şiirin tamamı
Divan şiirinden
4. Fuzûlî — Aşk imiş her ne var âlemde
Aşk imiş her ne var âlemde
İlm bir kîl ü kâl imiş ancak
(Dünyada ne varsa aşkmış; bilgi ise yalnızca laf ü güzaftan ibaretmiş.) Şiirin tamamı
5. Fuzûlî — Yâ Rab belâ-yı aşk ile
Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ beni
Bir dem belâ-yı aşktan etme cüdâ beni
(Allah’ım, beni aşk belasıyla tanıştır; bir an bile beni aşkın belasından ayırma.) Mecnûn’un Kâbe’de ettiği duanın şiirdeki karşılığı. Şiirin tamamı
6. Fuzûlî — Beni candan usandırdı
Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem’i yanmaz mı
(Sevgili beni canımdan bezdirdi, ama kendisi eziyet etmekten bıkmaz mı? Ahımdan gökler yandı, dileğimin mumu hâlâ yanmaz mı?) Şiirin tamamı
7. Fuzûlî — Cânı kim cânânı içün sevse
Cânı kim cânânı içün sevse cânânın sever
Cânı içün kim ki cânânın sever cânın sever
(Canını sevgilisi için seven, sevgilisini sever; sevgilisini kendi canı için seven ise aslında yalnızca kendini sever.) Aşkta bencilliğe karşı yazılmış en zarif beyitlerden. Şiirin tamamı
8. Bâkî — Ezelden şâh-ı aşkın
Ezelden şâh-ı aşkın bende-i fermânıyüz cânâ
Mahabbet mülkünün sultân-ı âlî-şânıyüz cânâ
(Ezelden beri aşk padişahının emrindeki kuluz sevgilim; ama sevgi ülkesinin de yüce sultanıyız.) Şiirin tamamı
9. Bâkî — Yârdan cevr ü cefâ
Yârdan cevr ü cefâ lûtf u kerem gibi gelür
Gayrdan mihr ü vefâ derd ü elem gibi gelür
(Sevgiliden gelen eziyet bile bana iyilik gibi gelir; başkasından gelen sevgi ve vefa ise dert ve acı gibi.) Şiirin tamamı
10. Nedîm — Serâpâ hüsn ü ânsın
Serâpâ hüsn ü ânsın dilsitânsın nâz-perversin
Civân-ı mihribânsın şuhsun nâzende dilbersin
(Baştan ayağa güzellik ve cazibesin, gönül alansın, naz besleyensin; şefkatli bir gençsin, şensin, nazlı bir dilbersin.) Şiirin tamamı
11. Nedîm — Bir safâ bahşedelim
Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda
Gidelim serv-i revânım yürü Sa’dâbâd’a
(Gel, şu neşesiz gönlümüze biraz keyif verelim; salınan servi boylum, yürü Sa’dâbâd’a gidelim.) Lâle Devri İstanbul’unun en bilinen şarkısı. Şiirin tamamı
Halk şiirinden
12. Pir Sultan Abdal — Şu karşı yaylada
Bu ayrılık bana ölümden beter
Geçti dost kervanı eyleme beni
13. Pir Sultan Abdal — Taze karlar yağmış
Dediler nazlı yârini el almış
Daha iflâh olmam bunun üstüne
14. Karacaoğlan — İller yaylasına göçtüğü zaman
Dilim söyler ama gözlerim ağlar
Bülbül gülden ben yârimden ayrıldım
15. Karacaoğlan — Ela gözlüm
Ela gözlüm ben bu elden gidersem
Zülfü perişanım kal melûl melûl
Modern şiirden
16. Tevfik Fikret — Bir içim su
Güzel çocuk senin olsun hayatım istersen
Niçin gözüm sana baktıkça böyle yaşlanıyor?
17. Ahmet Haşim — Karanfil
Yârin dudağından getirilmiş
Bir katre âlevdir bu karanfil
Sembolist şiirin ustası Haşim, sevgilinin dudağını bir karanfilin ateşinde yakalar. Şiirin tamamı
18. Ahmet Haşim — Sonbahar
Bir taraf bahçe, bir tarafta dere,
Gel uzan, sevgilim, benimle yere
19. Orhan Veli — Yaşamak
Biliyorum, kolay değil yaşamak;
Gönül verip türkü söylemek yâr üstüne
20. Orhan Veli — Deniz kızı
Saçları, dudakları
Deniz koktu sabaha kadar
Divan şiirinin ağır sembollerinden yüzyıllar sonra aşk, iki kısa dizeye ve bir deniz kokusuna sığar. Şiirin tamamı
Daha fazlası için
Sitemizde bu şairlerin yüzden fazla şiirini, divan şiirleri için anlamları ve sözlükleriyle birlikte okuyabilirsiniz. Tüm şairler sayfasından başlayabilir ya da Doğu’nun en büyük aşk hikâyesini Leylâ ile Mecnûn özeti yazımızda keşfedebilirsiniz.
Düşüncenizi yazın