Neyin sesi (Ney-nâme)
Mevlânâ · Çeviri: leylailemecnun.net
Dinle bu neyi, nasıl şikâyet ediyor,
Ayrılıkları nasıl anlatıyor:
"Beni kamışlıktan kestiklerinden beri
Feryadımla erkek de kadın da inledi.
Ayrılıktan parça parça olmuş bir gönül isterim
Ki ona özlem derdini anlatayım.
Aslından uzak düşen herkes
Kavuşma zamanını yeniden arar.
Ben her toplulukta inledim,
Mutsuzlarla da mutlularla da yoldaş oldum.
Herkes kendi sanısınca dostum oldu,
İçimdeki sırları arayan olmadı.
Sırrım feryadımdan uzak değil,
Ama gözde, kulakta o nur yok.
Ten candan, can tenden gizli değil,
Ama canı görmeye kimseye izin yok."
Ateştir bu ney sesi, rüzgâr değil;
Kimde bu ateş yoksa yok olsun!
Neye düşen aşk ateşidir,
Şaraba düşen aşkın coşkusudur.
Ney, dostundan ayrı düşenin yoldaşıdır;
Perdeleri perdelerimizi yırttı.
Ney gibi hem zehir hem panzehir kim gördü?
Ney gibi hem dert ortağı hem özleyen kim gördü?
Ney kanla dolu bir yolu anlatır,
Mecnûn'un aşk hikâyelerini anlatır.
Bu aklın sırdaşı ancak akılsızdır,
Dilin alıcısı ancak kulaktır.
Gamımızla günler vakitsiz geçti,
Günler yanışlarla yoldaş oldu.
Günler geçtiyse de ki: Geçsin, korkma;
Sen kal, ey eşi olmayan temiz dost!
Balıktan başka herkes suya doyar;
Rızkı olmayanın günü uzar.
Ham olan, pişmiş olanın hâlinden anlamaz;
Öyleyse söz kısa kesilmeli, vesselam.
Şiir hakkında
Mesnevî'nin ilk on sekiz beyti "Ney-nâme" (Neyin hikâyesi) adıyla bilinir ve bütün eserin özeti sayılır. Kamışlıktan kesilen ney, aslından ayrı düşmüş insan ruhunun simgesidir; feryadı ise yeniden kavuşma özlemidir. On üçüncü beyitte ney, "Mecnûn'un aşk hikâyelerini" anlatır: Mevlânâ için Mecnûn, Tanrı'yı arayan âşık ruhun örneğidir.
Türkçesi: leylailemecnun.net (Farsçadan).
Özgün metin
بشنو این نی چون شکایت می‌کند
از جدایی‌ها حکایت می‌کند
کز نیستان تا مرا ببریده‌اند
در نفیرم مرد و زن نالیده‌اند
سینه خواهم شرحه شرحه از فراق
تا بگویم شرح درد اشتیاق
هر کسی کو دور ماند از اصل خویش
باز جوید روزگار وصل خویش
من به هر جمعیتی نالان شدم
جفت بدحالان و خوش‌حالان شدم
هر کسی از ظن خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من
سر من از نالهٔ من دور نیست
لیک چشم و گوش را آن نور نیست
تن ز جان و جان ز تن مستور نیست
لیک کس را دید جان دستور نیست
آتش است این بانگ نای و نیست باد
هر که این آتش ندارد نیست باد
آتش عشق است کاندر نی فتاد
جوشش عشق است کاندر می فتاد
نی حریف هر که از یاری برید
پرده‌هایش پرده‌های ما درید
همچو نی زهری و تریاقی که دید
همچو نی دمساز و مشتاقی که دید
نی حدیث راه پر خون می‌کند
قصه‌های عشق مجنون می‌کند
محرم این هوش جز بیهوش نیست
مر زبان را مشتری جز گوش نیست
در غم ما روزها بیگاه شد
روزها با سوزها همراه شد
روزها گر رفت گو رو باک نیست
تو بمان ای آنک چون تو پاک نیست
هر که جز ماهی ز آبش سیر شد
هر که بی روزیست روزش دیر شد
در نیابد حال پخته هیچ خام
پس سخن کوتاه باید والسلام
Düşüncenizi yazın