Hikâyeci ve oyun yazarı
Anton Çehov
1860 – 1904 · Taganrog (Rusya)
Modern kısa hikâyenin ustası ve Martı, Vanya Dayı, Üç Kız Kardeş, Vişne Bahçesi'nin yazarı Rus hikâyeci ve oyun yazarı.
Hayatı
Anton Pavloviç Çehov, 29 Ocak 1860'ta (eski takvimle 17 Ocak) Rusya'nın Taganrog kentinde doğdu. Babası, köle (serf) olarak doğmuş, sonradan küçük bir bakkal dükkânı işleten sert mizaçlı bir adamdı. Çehov, ailesi iflas edip Moskova'ya taşındıktan sonra liseyi Taganrog'da tek başına, küçük öğrencilere ders vererek bitirdi. 1879'da Moskova'ya gidip üniversitenin tıp fakültesine girdi ve 1884'te doktor oldu; bu yıllarda mizah dergilerine yazdığı kısa skeçlerle ailesini geçindirdi.
Yazarlığa takma adlarla, mizah dergilerine yazdığı kısa fıkra ve skeçlerle başladı; yaklaşık bin kelimelik komik skeci küçük bir sanat formuna dönüştürdü. 1888'de uzun hikâyesi "Bozkır" ile saygın edebiyat dergisi Severny Vestnik'te yer aldı ve ciddi hikâyeye yöneldi. 1890'da Sibirya'yı aşarak Sahalin Adası'ndaki sürgün yerleşimine gitti, adada nüfus sayımı yaparak Sahalin Adası (1893-94) adlı incelemesini yazdı.
1892'de Moskova'nın güneyindeki Melihovo'da bir çiftlik satın aldı; burada geçen altı yıl, hikâyeleri bakımından en verimli dönemi oldu. "6 Numaralı Koğuş" (1892), "Kara Rahip" (1894), "Köylüler" (1897) ve "Kılıfındaki Adam", "Bektaşi Üzümü", "Aşka Dair" üçlemesi (1898) bu dönemin ürünleridir. 1896'da St. Petersburg'da sahnelenen Martı başarısız oldu; iki yıl sonra yeni kurulan Moskova Sanat Tiyatrosu'nda büyük ilgi gördü.
1897'de verem tanısı aldıktan sonra Yalta'ya yerleşti. 1901'de oyunlarında rol alan aktris Olga Knipper ile evlendi. Son oyunları Üç Kız Kardeş (1901) ve Vişne Bahçesi (1904) Moskova Sanat Tiyatrosu için yazıldı; Çehov oyunlarının trajedi değil komedi olduğunda ısrar etti. 15 Temmuz 1904'te (eski takvimle 2 Temmuz) Almanya'nın Badenweiler kasabasında öldü.
Çehov, karmaşık olay örgüleri ve kesin çözümler yerine sıradan görünen ayrıntılarla bir atmosfer kuran, karakterlerinin gizli güdülerini sade bir teknikle açığa çıkaran yazısıyla 19. yüzyıl sonu Rus gerçekçiliğinin önde gelen temsilcisi sayılır. Her öğenin anlatıda bir işlevi olması gerektiğini anlatan "Çehov'un silahı" ilkesi onun adıyla anılır. Türk hikâyesinde Çehov tarzının izleri için Memduh Şevket Esendal ve Çehov tarzı hikâye yazısına bakılabilir; son oyunu için Vişne Bahçesi yazısı okunabilir.
Anton Çehov hakkında yazılar
Kaynakça
- Encyclopaedia Britannica, "Anton Chekhov" maddesi: https://www.britannica.com/biography/Anton-Chekhov
- Encyclopaedia Britannica, "The Cherry Orchard" maddesi: https://www.britannica.com/topic/The-Cherry-Orchard