Vişne Bahçesi: Konusu, Karakterleri ve Önemi (Anton Çehov)
Anton Çehov'un son oyunu Vişne Bahçesi: borç içindeki Ranevskaya ailesinin çiftliğini kaybedişi, tüccar Lopahin, "komedi mi trajedi mi" tartışması ve Moskova Sanat Tiyatrosu.
Vişne Bahçesi (Rusça Vişnyovıy sad), Anton Çehov‘un dört perdelik son oyunudur. 1904’te hem sahnelendi hem de yayımlandı; Çehov aynı yılın Temmuz ayında öldü. Oyun, eski bir soylu ailenin borçları yüzünden ünlü vişne bahçesiyle birlikte çiftliğini kaybedişini anlatır ve modern tiyatronun en çok oynanan metinlerinden biri hâline gelmiştir.
Oyunun konusu
Madam Ranevskaya, küçük oğlunun ölümünün acısından kaçmak için beş yılını Paris’te geçirmiştir. Rusya’ya, çiftliğine döndüğünde borç içindedir ve ailenin mülkünü, özellikle de ünlü vişne bahçesini ne yapacağına karar vermek zorundadır.
Kaba ama zengin bir tüccar olan Yermolay Lopahin, Ranevskaya’ya bahçenin bulunduğu araziyi değerlendirmesini, yani bölüp yapılaşmaya açmasını önerir. Aile bu öneriyi uygulamaya yanaşmaz; sonunda çiftliği Lopahin satın alır ve kendi yapılaşma planını hayata geçirir. Oyunun son sahnesinde mutsuz Ranevskaya ailesi evden ayrılırken bahçeden ağaçları kesen baltaların, testerelerin sesi duyulur.
Başlıca karakterler
- Madam Ranevskaya: Çiftliğin sahibi; oğlunun ölümünden sonra Paris’e kaçmış, borç içinde dönen, geçmişine ve bahçesine bağlı kadın.
- Yermolay Lopahin: Zenginleşmiş tüccar; bahçenin yerine yapılaşmayı öneren ve sonunda çiftliği satın alan kişi.
- Ranevskaya ailesi: Bahçeyi kaybetmeyi kabullenemeyen, ama onu kurtarmak için de harekete geçmeyen aile üyeleri.
Komedi mi, trajedi mi?
Çehov oyununun “bir komedi, yer yer fars bile” olduğunda ısrar etmiştir. Encyclopaedia Britannica’nın belirttiği gibi seyirciler ve okurlar ise büyüleyici Ranevskaya ailesinin çöküşünde çoğu zaman bir trajedi havası sezer. Çehov, son oyunlarını yazdığı Moskova Sanat Tiyatrosu’nun kurucuları Vladimir Nemiroviç-Dançenko ve Konstantin Stanislavski’ye çok şey borçlu olsa da gördüğü provalardan ve temsillerden memnun kalmadı; yönetmenlerin karakterlerin can sıkıntısı ve boşluk duygusu üzerine yaptığı konuşmaları ağırlaştırmasından rahatsız oldu ve oyunlarının mümkün olan en hafif dokunuşla oynanmasını istedi.
Çehov’un tiyatrosundaki yeri
Vişne Bahçesi, Martı, Vanya Dayı ve Üç Kız Kardeş ile birlikte Çehov’un bugün dünya repertuvarlarında yerleşmiş olgunluk dönemi oyunlarının son halkasıdır. Üç Kız Kardeş gibi doğrudan Moskova Sanat Tiyatrosu için yazılmıştır. Çehov’un oyunlarında karmaşık olay örgüleri ve kesin çözümler yerine, önemsiz gibi görünen ayrıntılardan kurulan, kimi zaman “hüzünlü” ya da “lirik” diye nitelenen bir atmosfer vardır; Vişne Bahçesi, bir dünyanın sessizce kapanışını balta sesleriyle duyuran sonuyla bu tiyatronun en çok bilinen örneğidir.
Çehov’un hikâyeciliğinin Türk edebiyatındaki izleri için Memduh Şevket Esendal ve Çehov tarzı hikâye yazısına bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Encyclopaedia Britannica, “The Cherry Orchard” maddesi: britannica.com
- Encyclopaedia Britannica, “Anton Chekhov” maddesi: britannica.com
Düşüncenizi yazın