Hüseyin Rahmi Gürpınar

Hüseyin Rahmi 17 Ağustos 1864'te İstanbul Ayaspaşa'da doğdu. Üç yaşında annesini kaybetti; Aksaray'da anneannesi ve teyzesinin yanında büyüdü. Mahalle mektebi ve rüşdiyeden sonra Mahrec-i Aklâm'a, bir süre de Mülkiye Mektebi'ne devam etti; hastalık yüzünden okulu bıraktı. Adliye ve Nâfia nezaretlerinde memurluk yaptı, 1908'de memuriyetten ayrılıp kendini tamamen yazıya verdi. Geçimini kitaplarıyla sağlayan nadir yazarlardan biriydi. 1936-1943 arasında Kütahya milletvekilliği yaptı. Hiç evlenmedi; 8 Mart 1944'te Heybeliada'daki evinde öldü.

İlk romanı "Ayna" 1887'de Ahmed Midhat Efendi'nin Tercümân-ı Hakîkat gazetesinde tefrika edildi ve sonra Şık adıyla basıldı. Ahmed Midhat onu "manevî oğlu" ilan etti. Üstadının açtığı popüler roman çığırını gerçekçi bir anlayışla sürdürdü; Zola'nın yöntemini benimsediğini söylese de daha çok Maupassant ve Anatole France'ı beğeniyordu. 1908'de Ahmed Râsim'le birlikte Boşboğaz ile Güllâbi adlı mizah gazetesini çıkardı.

Romanlarında II. Meşrutiyet devri İstanbul'unu sokak sokak anlattı: paşalar, dadılar, alafranga züppeler, külhanbeyleri, üfürükçüler. Yanlış Batılılaşmayı Şık ve Şıpsevdi'de, batıl inançları Gulyabani, Cadı ve Efsuncu Baba'da mizahla eleştirdi. Karagöz ve orta oyununun izleri, bol diyalog ve canlı halk dili eserlerinin belirgin özellikleridir. Başlıca romanları: Mürebbiye, Nimetşinas, Şıpsevdi, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Gulyabani, Toraman, Ben Deli miyim?; hikâye kitapları arasında Kadınlar Vâizi ve Tünelden İlk Çıkış vardır.