İçeriğe geç
11 Kasım 2026, Çarşamba Günün dizesi: “Öyle bir kadeh ki akıl ona "Aferin!" der,”
NA

Denemeci, eleştirmen ve çevirmen

Nurullah Ataç

1898 – 1957

Türk edebiyatında modern denemenin ilk önemli yazarı; 1940-1955 arasının en etkili eleştirmeni ve verimli bir çevirmen.

Hayatı

Nurullah Ataç 9 Ağustos 1898'de doğdu; tam adı Mehmet Ali Nurullah Ataç'tır. Babası, Hammer'in Osmanlı tarihini Türkçeye çeviren ve kısa bir süre Maliye nazırlığı yapan Mehmet Âtâ Bey'dir. Çocukluğu Selanik'te geçti; Galatasaray Lisesi'ne devam ettiyse de bitirmedi, öğrenimini bir süre İsviçre'nin Cenevre kentinde sürdürdü. Dönüşte Darülfünun'daki edebiyat derslerini izledi ve Yahya Kemal'in çevresine katıldı.

Fransızca öğretmeni olarak İstanbul, Adana ve Ankara'da birçok okulda ders verdi; Ticaret Vekâleti'nde ve Maarif'te çevirmenlik yaptı. 1940'ta Hasan Âli Yücel döneminde kurulan Tercüme Heyeti'nin ilk başkanı oldu. 1951'den ölümüne kadar Türk Dil Kurumu'nun Türk Dili dergisini yönetti. 17 Mayıs 1957'de Ankara'da öldü.

Yayımlanan ilk eleştirisi, Ahmet Haşim'in Göl Saatleri'ni ele alan yazıdır (Dergâh, 1921). Gençliğinde şiir de yazdıysa da kısa sürede bıraktı ve kendini deneme ve eleştiriye verdi. Öznel bir eleştiri anlayışını savundu; 1940-1955 yılları arasında edebiyatımızın en etkili eleştirmeni oldu. Garip şiirinin en büyük destekçisi oldu, sonra İkinci Yeni'nin öncü örneklerini de övdü; dilde özleşmenin en ateşli savunucularından biriydi. 80'i aşkın dergi ve gazetede 4000'den fazla yazı yayımladı; Yunan, Latin, Rus ve Fransız klasiklerinden elliye yakın çeviri yaptı.

Deneme kitapları: Günlerin Getirdiği (1946), Sözden Söze (1952), Karalama Defteri (1952), Ararken (1954), Diyelim (1954), Söz Arasında (1957), Okuruma Mektuplar (1958), Prospero ile Caliban (1961). Günlükleri Günce adıyla yayımlandı. Çevirileri arasında Goethe'nin Genç Werther'in Istırapları (1930), Stendhal'in Kırmızı ve Siyah'ı (1942) ve Gogol'ün Taras Bulba'sı (1954) vardır.

Nurullah Ataç hakkında yazılar

Kaynakça

  • Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı / Ahmet Yesevi Üniversitesi), "Nurullah Ataç" maddesi, Dr. Necati Tonga: https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/atac-nurullah
Paylaş