Genç Werther’in Acıları: Konusu, Karakterleri ve Goethe’nin Hikâyesi

Genç Werther’in Acıları (Almanca özgün adıyla Die Leiden des jungen Werthers), Johann Wolfgang von Goethe‘nin 1774’te yayımlanan ve onu bir anda Avrupa’nın en çok konuşulan yazarı yapan romanıdır. Karşılıksız bir aşkın bir gencin iç dünyasını nasıl alt üst ettiğini anlatan bu kısa roman, dünya edebiyatının en etkili aşk romanlarından biri sayılır. Bu yazıda romanın doğuşunu, konusunu, biçimini ve etkisini anlatıyoruz.

Roman nasıl doğdu?

Britannica’ya göre Goethe, 1772 baharında hukuk alanında deneyim kazanması için babasının isteğiyle Kutsal Roma İmparatorluğu’nun yüksek mahkemesinin bulunduğu Wetzlar’a gitti. Burada nişanlı olan Charlotte (Lotte) Buff’a âşık oldu; Lotte ve nişanlısıyla geçen, duygusal olarak yıpratıcı bir yazdan sonra Eylül’de Frankfurt’a döndü. Kısa süre sonra Goethe’nin az tanıdığı genç bir Wetzlarlı hukukçu olan Carl Wilhelm Jerusalem’in ölüm haberi geldi; söylentiye göre Jerusalem’i evli bir kadına duyduğu umutsuz aşk tüketmişti.

Goethe, Wetzlar’da yaşadıklarını ve Jerusalem’in hikâyesini birleştirerek bir roman yazdı. Rousseau’nun Julie ya da Yeni Héloïse (1761) romanını örnek alan eseri 1774 başında iki ayda tamamladı; kitap aynı yılın sonbaharında yayımlandı.

Genç Werther’in Acıları’nın konusu

Werther, iç dünyasındaki şiirsel idealleri gündelik hayatla uzlaştıramayan duyarlı, sanatçı ruhlu bir gençtir. Toparlanmak için taşraya gider ve orada bir arkadaşının nişanlısı olan Lotte’ye âşık olur. Bu aşkın karşılık bulamayacağını anlayınca oradan uzaklaşır; ama içindeki boşluk dinmez, umutsuzluk içinde geri döner. Karşılıksız aşkın yükü altında giderek tükenen Werther’in hikâyesi, trajik bir sonla, kendi hayatına son vermesiyle biter.

Mektup roman biçimi

Roman mektuplardan oluşur. Britannica’nın dikkat çektiği gibi okura başka kişilerin mektupları gösterilmez; böylece hikâye hep Werther’in bakış açısından kalır ve onun duygusal ve zihinsel çöküşü içeriden izlenir. Bu biçim, okuru kahramanın en mahrem düşüncelerine ortak eder ve romanın etkisini artıran başlıca unsurlardan biri olur.

Werther’in etkisi

• Britannica, romanı Sturm und Drang (Fırtına ve Coşku) akımının ilk romanı olarak tanımlar.
• Kitap bir kuşağın hayal gücünü ele geçirdi; neredeyse hemen Fransızcaya, 1779’da da İngilizceye çevrildi.
• Zinayı ve intiharı mazur gösterdiği düşünüldüğü için ahlaki tepkilere de yol açtı.
• Goethe 1775’teki İsviçre yolculuğunda, Werther’in giydiği ve romanla moda olan kıyafeti, mavi bir frak ile sarımsı bir yelek ve pantolonu giydi.
• Goethe, sonraki 35 yıl boyunca her şeyden önce “Werther’in yazarı” olarak tanındı.

Werther Türkçede

Romanın Türkçedeki önemli çevirilerinden biri, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Nurullah Ataç‘ın yaptığı Genç Werther’in Istırapları çevirisidir; Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü bu çevirinin 1930’da Millî Eğitim Vekâleti yayınları arasında çıktığını kaydeder.

Doğu’nun Mecnun’u, Batı’nın Werther’i

Kavuşamayan, aşkı uğruna dünyadan elini eteğini çeken âşık tipi, Doğu edebiyatında Leylâ ile Mecnûn‘da da karşımıza çıkar. Werther’i Mecnun’la ve Romeo’yla yan yana okumak isteyenler Doğu’nun Mecnun’u, Batı’nın Romeo’su yazımıza, Goethe’nin şiirleri için de Goethe sayfamıza bakabilir.

Not: Roman, intihar temasını işler. Bu konuda zor bir dönemden geçiyorsanız yalnız olmadığınızı bilin; güvendiğiniz biriyle ya da bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir.

Kaynakça

• “The Sorrows of Young Werther”, Encyclopaedia Britannica: britannica.com
• “Johann Wolfgang von Goethe: Sturm und Drang (1770-76)”, Encyclopaedia Britannica: britannica.com
• Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı / Ahmet Yesevi Üniversitesi), “Nurullah Ataç” maddesi, Dr. Necati Tonga: teis.yesevi.edu.tr