Orhan Kemal

Orhan Kemal, asıl adıyla Mehmet Raşit, 15 Eylül 1914'te Adana'nın Ceyhan ilçesinde doğdu. Babası Abdülkâdir Kemalî Bey milletvekilliği ve adliye nazırlığı yapmış bir siyasetçiydi. Gençlik yıllarında Adana'da fabrikalarda çalıştı; 1935'te bir mensucat fabrikasında kâtip oldu, 1937'de evlendi.

1938'de siyasi faaliyetleri gerekçesiyle tutuklanarak beş yıl hapis cezası aldı. Bursa Cezaevi'nde tanıştığı Nâzım Hikmet'ten Fransızca, felsefe ve edebiyat dersleri aldı; bu yılları sonradan Nâzım Hikmet'le Üç Buçuk Yıl adlı hatırasında anlattı. İlk yayımlanan düzyazısı 1940'ta çıkan "Balık" hikâyesidir. 1950'de ailesiyle İstanbul'a yerleşti ve geçimini kalemiyle sağlamaya çalıştı. 1966'dan itibaren eserleri sahneye uyarlandı. 4 Haziran 1970'te Sofya'da geçirdiği kalp krizi ve ardından gelişen beyin kanaması sonucu öldü.

Hüseyin Rahmi'den Sadri Ertem ve Sabahattin Ali'ye uzanan gerçekçi geleneğin devamcısı sayılan Orhan Kemal, işçileri, yoksulları, Çukurova'nın tarım ve fabrika emekçilerini, İstanbul'un arka sokaklarındaki insanları anlattı. Kendi deyişiyle "aydınlık gerçekçilik" anlayışında kusuru kişilerde değil, bozuk toplumsal düzende arar. Canlı diyalogları ve olaylara karışmayan anlatıcısıyla tanınır. Başlıca romanları Baba Evi (1949), Avare Yıllar (1950), Murtaza (1952), Cemile (1952), Bereketli Topraklar Üzerinde (1954), Gurbet Kuşları (1962) ve Müfettişler Müfettişi (1966); hikâye kitapları arasında Ekmek Kavgası (1949), 72. Koğuş (1954) ve Grev (1954) bulunur.