Ahmed Midhat Efendi

Ahmed Midhat Efendi 1844'te İstanbul'un Tophane semtinde doğdu. Babası Anadolu'dan gelip İstanbul'a yerleşmiş orta hâlli bir esnaftı; annesi ise 1829'daki Rus işgali yüzünden Kafkasya'dan göç etmek zorunda kalmış bir aileden geliyordu. Babasını kaybedince ağabeyinin yanına Vidin'e gitti; rüşdiyeyi Niş'te bitirdi.

Midhat Paşa'nın Tuna valiliği sırasında Rusçuk'ta vilâyet kaleminde çalışmaya başladı (1864); paşa onu Fransızca öğrenmeye teşvik etti. Tuna gazetesinde muharrir, ardından başmuharrir oldu. Midhat Paşa Bağdat'a vali olunca onunla gitti ve ez-Zevrâ gazetesini yönetti; ilk kitap dizisi Hâce-i Evvel ile Kıssadan Hisse'yi burada yazdı.

1871'de İstanbul'a döndü, kendi matbaasını kurdu ve kitaplarını burada bastı. 1873'te Rodos'a sürüldü; üç yıllık sürgünde de yazmayı sürdürdü. V. Murad'ın tahta çıkmasıyla affedildi; 1878'de uzun ömürlü Tercümân-ı Hakîkat gazetesini çıkarmaya başladı. II. Abdülhamid döneminde Takvîm-i Vekāyi ve Matbaa-i Âmire müdürlüğü yaptı; 1889'da Stockholm'deki Müsteşrikler Kongresi vesilesiyle Avrupa'yı gezdi.

Basılmış eserlerinin sayısı 150'yi aşar. Letâif-i Rivâyât dizisi, Hasan Mellâh, Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Paris'te Bir Türk, Müşâhedât, Ahmed Metin ve Şirzad ve Jön Türk romanlarından bazılarıdır. Romanlarında meddah ve orta oyunu geleneğinden gelen sohbet havası, okuyucuya doğrudan seslenme ve konudan ayrılıp bilgi verme (istitrat) dikkat çeker. 1896'da dilde sadeliği savunan bir yazı yayımladı.

II. Meşrutiyet'ten sonra emekliye ayrılan yazar Dârülfünun ve Dârülmuallimât'ta dersler verdi. 28 Aralık 1912'de fahrî olarak hizmet ettiği Dârüşşafaka'da öldü; Fâtih Camii hazîresine defnedildi.