İçeriğe geç
20 Kasım 2026, Cuma Günün dizesi: “Kader çiftçisi bizim gibi nicesini ekti ve biçti;”
MC

Oyun yazarı

Musahipzade Celal

1868 – 1959 · Cihangir, İstanbul

Lale Devri, Fermanlı Deli Hazretleri ve Bir Kavuk Devrildi gibi tarihî komedileriyle Türk tiyatrosunun usta oyun yazarı.

Hayatı

Asıl adı Mahmut Celalettin olan Musahipzade Celal 31 Ağustos 1868'de İstanbul Cihangir'de doğdu. Soyadını, dedesinin III. Selim'in musahibi olmasından alır. Süleymaniye Numune-i Terakki İdadisi'ni bitirdi; 1889'da Babıâli Tercüme Odası'na kâtip olarak girdi. Burada Ahmet Vefik Paşa'nın Molière çevirilerini inceledi ve arkadaşlarıyla ortaoyunu denemeleri düzenledi. Maliye'de çeşitli görevlerde bulundu, 1923'te Üsküdar defterdarıyken emekli oldu; 1927'de Darülbedayi'de kütüphane görevlisi olarak çalıştı.

İlk oyunu Türk Kızı'nı Meşrutiyet yıllarında yazdı; bunu Köprülüler ve bu türün ilk örneği sayılan müzikli oyun İstanbul Efendisi (1913) izledi. Asıl ününü 1927-1928 sezonunda Darülbedayi'de sahnelenen Fermanlı Deli Hazretleri ile kazandı. Aynaroz Kadısı, Kafes Arkasında, Bir Kavuk Devrildi, Balabanağa, Lale Devri ve Atlı Ases başlıca oyunlarıdır; on sekiz oyunu 1936'da toplu olarak yayımlandı. Aynaroz Kadısı ve Bir Kavuk Devrildi, 1938-1939'da Muhsin Ertuğrul tarafından sinemaya aktarıldı.

Tarihî konuları komedi diliyle işledi; Osmanlı'nın 17. ve 18. yüzyıllarındaki yönetim aksaklıklarını, rüşveti, batıl inançları ve bilgisizliği taşlayan oyunlarında geleneksel Türk tiyatrosunun tiplerini Batı'nın çerçeve sahnesine taşıdı. Eski İstanbul Yaşayışı (1946) adlı kitabında eski İstanbul âdetlerini ve kendi hatıralarını anlattı. Ömrünün sonunda gözleri görmez olunca oyunlarını yakınlarına yazdırdı. 20 Temmuz 1959'da öldü; İstanbul Şehir Tiyatroları'nın Üsküdar sahnesi onun adını taşır.

Musahipzade Celal hakkında yazılar

Kaynakça

  • Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı / Ahmet Yesevi Üniversitesi), "Celal (Musahipzade)" maddesi, Abide Doğan: https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/celal-musahipzade
  • Sevda Şener, Musahipzade Celal ve Tiyatrosu, Ankara Üniversitesi DTCF Yayınları, 1963
  • Refika Altıkulaç Demirdağ, "Musahipzade Celal'in Oyunlarında Moderne Dönüşen Gelenek", NEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2012
Paylaş