Nazım Hikmet

Nazım Hikmet, 1901'de babası Hikmet Bey'in görevli olduğu Selanik'te doğdu. Annesi ressam Celile Hanım, dedesi Mevlevî şair Nâzım Paşa'dır. İstanbul'da Nişantaşı Sultanisi'nde okudu, ardından Heybeliada'daki Bahriye Mektebi'ni bitirdi. Güverte subayı olarak girdiği donanmadan 1920'de sağlık nedeniyle ayrıldı. 1920'lerin başında Moskova'daki Doğu Emekçileri Komünist Üniversitesi'nde ekonomi ve toplum bilimleri okudu.

İlk şiiri 1918'de Yeni Mecmua'da çıktı. Hece ölçüsüyle başladı, Moskova yıllarında Mayakovski'nin basamaklı dizelerinden etkilenerek serbest biçime geçti. 1920'lerin sonunda yayımlanan 835 Satır ve Jokond ile Si-Ya-U (1929) bu dönemin kitaplarıdır. Resimli Ay dergisinde çalıştı, film senaryoları ve Kafatası (1932), Unutulan Adam (1935) gibi oyunlar yazdı. Simavna Kadısıoğlu Şeyh Bedreddin Destanı 1936'da yayımlandı.

Hayatının uzun bölümü yargılamalar ve hapislikle geçti. 1938'de iki ayrı davada toplam 28 yıl hapis cezası aldı; Çankırı ve Bursa cezaevlerinde kaldı ve Temmuz 1950'de çıkan af yasasıyla serbest bırakıldı. 1951'de gizlice yurt dışına çıktı, Romanya üzerinden Moskova'ya yerleşti. Aynı yıl Türk vatandaşlığından çıkarıldı. Vatandaşlığı 7 Ocak 2009'da Bakanlar Kurulu kararıyla iade edildi.

Toplumcu düşünceyi yerli bir söyleyişle birleştirdi; halk şiirinin ölçüsünden, divan şiirinin ses düzeninden ve Dede Korkut anlatılarından yararlandı. Cezaevinde 1941'de yazmaya başladığı Memleketimden İnsan Manzaraları, şiiri roman, senaryo ve tarih anlatısıyla buluşturarak II. Meşrutiyet'ten 1940'lara Türkiye'yi insan portreleriyle anlatır. Eserlerinin çoğu Türkiye'de ölümünden sonra basıldı: Kurtuluş Savaşı Destanı (1965), Memleketimden İnsan Manzaraları (1966–1967), Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim (1966).

3 Haziran 1963'te Moskova'da öldü ve orada toprağa verildi. Şiirleri pek çok dile çevrildi; Türk şiirinde serbest biçimin ve toplumcu şiirin yerleşmesinde belirleyici bir yeri vardır.