Rıfat Ilgaz

Rıfat Ilgaz, Kastamonu'nun Cide ilçesinde doğdu; asıl adı Mehmet Rıfat'tır. Nüfus kaydında doğum tarihi 1911'dir, annesi ise 1910'u söylerdi. Ilgaz soyadını 1934'te aldı. 1930'da Kastamonu Muallim Mektebi'ni, 1938'de Gazi Eğitim Enstitüsü'nü bitirdi. İstanbul Üniversitesi'nde felsefe öğrenimine başladıysa da sürdüremedi.

1931'den itibaren Gerede, Akçakoca ve Gümüşova'da ilkokul öğretmenliği yaptı. Ardından Adapazarı'nda, İstanbul'da Karagümrük ve Nişantaşı ortaokullarında Türkçe öğretmeni oldu. 1947'de öğretmenlikten uzaklaştırıldı. Sonra gazetecilik yaptı; 1948–1949'da mizah dergisi Marko Paşa'nın sorumlu müdürüydü.

1944'te yayımlanan şiir kitabı Sınıf yüzünden yargılandı ve altı ay hapis cezası aldı. Marko Paşa'daki yazılar nedeniyle verilen ceza 1950 af yasasıyla ertelendi. Şiir kitapları arasında Yarenlik (1943), Yaşadıkça (1948), Devam (1953), Üsküdar'da Sabah Oldu (1954), Karakılçık (1968), Uzak Değil (1971), Güvercinim Uyur mu? (1974) ve Ocak Katırı Alagöz (1987) vardır. Şiirlerinde emekçilerin, öğretmenlerin ve yoksul insanların hayatını sade bir dille anlattı.

Romanları ve mizah yazılarıyla geniş bir okur kitlesine ulaştı. Okul hayatını güldürerek anlatan Hababam Sınıfı, Karartma Geceleri (1974) ve Yıldız Karayel (1981) en bilinenleridir. Yıldız Karayel ile 1982'de Madaralı Roman Ödülü'nü ve Orhan Kemal Roman Armağanı'nı, Ocak Katırı Alagöz ile Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü'nü aldı. 1975'ten sonra Cide'de yaşadı. 7 Temmuz 1993'te öldü ve İstanbul'da Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.