Büyük Umutlar: Konusu, Karakterleri ve Uyarlamaları (Charles Dickens)
Charles Dickens'ın Büyük Umutlar romanı: yetim Pip'in centilmen olma hayali, Miss Havisham ve Estella, gizemli velinimet Magwitch, değiştirilen son ve 1946 film uyarlaması.
Büyük Umutlar (Great Expectations), Charles Dickens’ın 1860-1861 yıllarında All the Year Round dergisinde tefrika edilen ve 1861’de kitap olarak yayımlanan romanıdır. Yazarın hem eleştirmenlerden hem de okurlardan en çok ilgi gören eserlerinden biri olan roman, yetim Pip’in büyüme hikâyesini anlatırken sınıf farkı ve insanın gerçek değeri gibi sorulara eğilir.
Romanın konusu
Romanı, gelecekteki belirsiz bir zamandan geriye bakan Pip (Philip Pirrip) anlatır. Pip, Kent’in bataklık ovalarında, huysuz ablası ve onun iyi kalpli kocası demirci Joe Gargery’nin yanında büyür. Bir gün kilise mezarlığında ailesinin mezarlarını ziyaret ederken kaçak bir mahkûm olan Abel Magwitch’le karşılaşır; ona yiyecek ve bir eğe getirir. Magwitch ve eski suç ortağı Compeyson kısa süre sonra yakalanır.
Pip daha sonra, yıllar önce düğün gününde nişanlısı tarafından terk edilince aklını yarı yarıya yitirmiş olan Miss Havisham’ı ziyarete çağrılır. Satis House adlı malikânede Miss Havisham’ın, erkeklere güzelliğiyle acı çektirmesi için yetiştirdiği evlatlığı Estella da yaşamaktadır. Büyüdükçe Estella’ya bağlanan Pip, onun karşılık vermediğini görür; mütevazı kökeninden utanmaya ve bir centilmen olmayı hayal etmeye başlar, ama Joe’nun yanına çırak olarak verilir.
Yıllar sonra avukat Mr. Jaggers ortaya çıkar ve adını vermek istemeyen bir velinimetin Pip’in Londra’da eğitim görmesini sağladığını bildirir. Pip bu kişinin Miss Havisham olduğuna inanır. Londra’da Matthew Pocket ve oğlu Herbert’ten centilmenlik dersleri alır ve giderek kibirli bir gence dönüşür. Sonunda gizemli velinimetinin Magwitch olduğunu öğrenince dehşete kapılır: hem Magwitch tutuklanma tehlikesi altındadır hem de Pip’in toplumsal konumu tehdit altına girmiştir.
Pip, Magwitch’in Estella’nın babası, Compeyson’ın da Miss Havisham’ı terk eden adam olduğunu öğrenir; zamanla Magwitch’e saygı duymaya başlar. İkisi tekneyle Londra’dan kaçmaya çalışırken polis ve Compeyson yetişir; iki eski mahkûm Thames’te boğuşur ve yalnızca Magwitch su yüzüne çıkar. Yaralı Magwitch yakalanır, mahkûm edilir ve infazını beklerken ölür. Borçları yüzünden tutuklanan ve ağır hastalanan Pip’i Joe iyileştirir, borçlarını da sessizce öder. Pip, Herbert’in şirketinin Kahire şubesinde çalışarak sade ama mutlu bir hayat kurar. On yıldan uzun bir süre sonra Satis House’un bulunduğu yere döndüğünde dul kalmış Estella ile karşılaşır; elini tutarken artık ayrılmayacaklarına inanır.
Başlıca karakterler
- Pip (Philip Pirrip): Romanın yetim kahramanı ve anlatıcısı.
- Joe Gargery: Pip’in eniştesi, iyi kalpli demirci.
- Abel Magwitch: Kaçak mahkûm; Pip’in gizli velinimeti ve Estella’nın babası.
- Miss Havisham: Düğün gününde terk edilmiş, Satis House’ta yaşayan zengin kadın.
- Estella: Miss Havisham’ın evlatlığı; Pip’in yıllarca sevdiği soğuk ve gururlu genç kadın.
- Compeyson: Magwitch’in eski suç ortağı, Miss Havisham’ı terk eden “centilmen”.
- Mr. Jaggers: Pip’in mirasını yöneten avukat.
- Herbert Pocket: Pip’in Londra’daki dostu.
- Bentley Drummle: Pip’le birlikte eğitim gören, Estella’nın evlendiği kaba genç adam.
Romanın temaları
Britannica’ya göre Büyük Umutlar birkaç düzlemde okunabilir: Viktorya dönemi toplumunun bir eleştirisi, bellek ve yazma üzerine bir araştırma ve belki en önemlisi, gerçek kimliğin arayışı. Pip, roman boyunca “büyük umutlar”ının, yani toplumsal statü ve servetin, sadakat ve şefkatten daha az önemli olduğunu anlar. Roman, mizahı, gizemi ve trajediyi birleştirmesiyle de dikkat çekmiştir.
Değiştirilen son
Dickens’ın yazdığı ilk sonda Pip ile Estella bir araya gelmiyordu. Yazar daha mutlu bir sonla bitirmeye ikna edildi ve roman bugün bilinen, Pip’in Estella’nın elini tuttuğu sahneyle yayımlandı.
Yankıları ve uyarlamaları
Roman 1860’larda yayımlanır yayımlanmaz büyük başarı kazandı. George Bernard Shaw onu Dickens’ın “en derli toplu kusursuz kitabı” diye niteledi. Büyük Umutlar pek çok uyarlamaya ilham verdi; bunların en çok övüleni David Lean’in yönettiği 1946 tarihli filmdir.
Viktorya dönemi İngiliz romanının öteki klasikleri için Jane Eyre ve Gurur ve Önyargı yazılarına da bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Encyclopaedia Britannica, “Great Expectations” maddesi: britannica.com
Düşüncenizi yazın