Dorian Gray’in Portresi: Konusu, Karakterleri ve Önemi (Oscar Wilde)
Oscar Wilde'ın tek romanı Dorian Gray'in Portresi: gençliğini ruhu pahasına satın alan Dorian'ın hikâyesi, Basil Hallward ve Lord Henry, estetizm ve romanın ahlak tartışması.
Dorian Gray’in Portresi (The Picture of Dorian Gray), İrlandalı yazar Oscar Wilde’ın yazdığı tek romandır. Eser ilk olarak 1890’da Lippincott’s Monthly Magazine‘de daha kısa bir biçimde yayımlandı; 1891’de kitap olarak çıktığında altı bölüm daha eklenmişti. Encyclopaedia Britannica romanı, ruhu pahasına sonsuz gençlik satın alan bir genç adamın arketipsel hikâyesi ve Wilde’ın estetizm anlayışının romantik bir anlatımı olarak tanımlar.
Romanın konusu
Hikâye ressam Basil Hallward’ın atölyesinde başlar. Basil, nükteli ve ahlak kaygısı taşımayan arkadaşı Lord Henry Wotton’la son tablosunu konuşmaktadır: olağanüstü güzel bir genç adamın, Dorian Gray’in portresi. Henry tablonun sergilenmesini ister; Basil ise modeline duyduğu hayranlığın resimden okunacağından çekinir. Dorian gelince Henry’nin, hayatı dürtülerine teslim olarak sonuna kadar yaşamak gerektiğine dair sözlerinden büyülenir. Güzelliğin ve gençliğin geçici olduğunu duyunca, kendisi genç ve güzel kalırken portre yaşlanıp kırışsa ruhunu bile vereceğini söyler. Basil tabloyu Dorian’a hediye eder.
Dorian kısa süre sonra genç oyuncu Sibyl Vane’e âşık olur. Ancak Sibyl, gerçek aşkı tanıdığı için sahnede artık rol yapamadığını söyleyip kötü bir temsil verince Dorian ondan soğur ve onu terk eder. Eve döndüğünde portredeki yüzde zalim bir ifade belirdiğini görür; özür dilemeye karar verir, ama ertesi gün Sibyl’in hayatına son verdiği haberi gelir. Henry, Dorian’ı bunun için üzülmesine gerek olmadığına ikna eder.
Dorian portreyi tavan arasına kaldırır. Henry’nin gönderdiği “zehirli ve büyüleyici” bir kitabın etkisiyle sonraki on sekiz yılını hazların ve kötülüğün peşinde geçirir; kendisi hiç değişmezken portre yaşlanır ve yozlaşmanın izleriyle dolar. Bir gece, hakkındaki dedikoduları soran Basil’i tavan arasına götürüp tabloyu gösterir; Basil’in tövbe etmesini istemesi üzerine öfkeye kapılıp onu öldürür. Sibyl’in intikam peşindeki kardeşi James Vane de bir av partisi sırasında kazara vurulur. Sonunda iyi biri olmaya karar veren Dorian, portrenin düzelmediğini, yalnızca kurnaz bir ifade kazandığını görünce tabloyu bıçakla parçalamak ister. Hizmetkârlar bir çığlık duyar; içeri girdiklerinde yerde göğsüne bıçak saplanmış, tanınmaz hâlde yaşlı bir adam ve duvarda genç Dorian’ın kusursuz portresi vardır.
Başlıca karakterler
- Dorian Gray: Portresi onun yerine yaşlanan, güzelliği uğruna ruhunu kaybeden genç adam.
- Lord Henry Wotton: Nükteli sözleriyle Dorian’ı hazcı bir hayata yönelten aristokrat.
- Basil Hallward: Dorian’ın portresini yapan, ona hayran ressam.
- Sibyl Vane: Dorian’ın âşık olduğu genç tiyatro oyuncusu.
- James Vane: Sibyl’in, kardeşinin intikamını almak isteyen erkek kardeşi.
Estetizm ve romanın ahlak tartışması
Roman dergide ilk yayımlandığında ahlaka aykırı ve sağlıksız bulunarak ağır eleştirilere uğradı. Wilde, kitap baskısına eklediği aforizmalardan oluşan önsözle bu eleştirilere karşılık verdi; önsözün en bilinen cümlelerinden biri, ahlaklı ya da ahlaksız kitap diye bir şey olmadığını, kitapların yalnızca iyi ya da kötü yazılmış olduğunu söyler.
Britannica’ya göre ise roman, bütün bu kışkırtıcılığına rağmen kötülüğün tehlikelerine karşı bir uyarı hikâyesi, hatta derin biçimde ahlaki bir kitap olarak da okunabilir: Dorian’ın ahlaki çöküşü ne hayranlık uyandırır ne de imrenilecek bir şeydir. Lord Henry’nin nükteleri Dorian’ı haz arayışına iter, ama Dorian’ın değerleri, yüzeyde benzese de, Wilde’ın denemelerinde savunduğu bireycilik anlayışının bir çarpıtmasıdır.
Benzer biçimde, kahramanını tutkularının sonuçlarıyla yüzleştiren öteki dünya klasikleri için Madame Bovary ve Suç ve Ceza yazılarına bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Encyclopaedia Britannica, “The Picture of Dorian Gray” maddesi: britannica.com
Düşüncenizi yazın