Kerime Nadir ve Popüler Aşk Romanı: Hıçkırık’tan Gazete Tefrikalarına

1930’lardan itibaren gazete sayfalarında tefrika edilen aşk romanları, Cumhuriyet döneminde geniş bir okur kitlesi oluşturdu. Bu türün en çok okunan isimlerinden biri Kerime Nadir‘dir (1917–1984). Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’nde “popüler aşk romanı yazarı” olarak tanıtılan Kerime Nadir’in adı, zamanla bir markaya dönüştü.

Hıçkırık ve gelen şöhret

İlk şiir ve öykülerini 1937’de Servet-i Fünun-Uyanış ve Yarımay dergilerinde yayımlayan Kerime Nadir’in ilk romanı Yeşil Işıklar da aynı yıl çıktı. 1938’de yayımlanan ve otuza yakın baskı yapan Hıçkırık ise onu üne kavuşturdu. Yazar 1937’den 1984’e kadar otuz dokuz roman, bir öykü kitabı ve Romancının Dünyası (1981) adlı bir anı kitabı yayımladı.

Gazeteler arasında Kerime Nadir rekabeti

Kerime Nadir’in romanları, anlaşmalı olduğu İnkılâp Kitabevi’nden kitap olarak çıkmadan önce genellikle gazete ve dergilerde tefrika edilirdi. Bu tefrikalar gazetelerin tirajını artırdığı için basın dünyasında onun romanlarını yayımlamak için büyük bir rekabet yaşandı. Romanları Akşam, Cumhuriyet, Hürriyet, Son Posta, Tan, Vatan, Yedigün ve Yeni İstanbul gibi birçok gazete ve dergide yayımlandı.

Yazarın anı kitabında anlattığı bir olay bu rekabeti iyi gösterir: 1948’de yayın hayatına Refik Halit Karay‘ın Bizim Hayatımız romanıyla başlayan Hürriyet gazetesinin sahibi Sedat Simavi, romanın tutmadığını ve tirajın düştüğünü söyleyerek Kerime Nadir’den acele bir roman ister. Yazarın elindeki Aşk Rüyası, afişler ve el ilanlarıyla duyurularak tefrika edilir ve gazetenin tirajı umulandan fazla artar. 1950’de ise Posta Güvercini hem Cumhuriyet‘te hem de Fransızcaya çevrilerek République gazetesinde yayımlanır.

Dönemin popüler aşk romanı

Kerime Nadir çoğu zaman aynı dönemde yazan Esat Mahmut Karakurt ve Muazzez Tahsin Berkand ile birlikte anılır; Alpay Doğan Yıldız’ın 2009’da yayımlanan Popüler Türk Romanları adlı çalışması bu üç yazarın 1930–1950 arasındaki romanlarını inceler. Türk Dili dergisinin Şubat 2017 sayısında yazara ayrılan dosyada Hıçkırık, Aşka Tövbe ve Funda gibi romanları ayrı ayrı ele alınmıştır. Romanlarındaki kadın temsilleri ve toplumsal cinsiyet rolleri de pek çok yüksek lisans ve doktora tezine konu olmuştur.

Kerime Nadir’in romanları sinemayla da buluştu: Funda Can’ın 2007 tarihli tezi Hıçkırık filmi üzerinden melodramı, Özlem Polat Atan’ın 2008 tarihli doktora tezi ise Kerime Nadir ve Muazzez Tahsin Berkand romanlarından sinemaya aktarılan kadın imgesini inceler. Romandan ekrana uzanan aşk hikâyeleri için Romandan ekrana yazımıza da göz atabilirsiniz.

Başlıca romanları

• Hıçkırık (1938)
• Günah Bende mi? (1939)
• Seven Ne Yapmaz? (1940)
• Samanyolu (1941)
• Funda (1941)
• Gelinlik Kız (1943)
• Aşka Tövbe (1945)
• Aşk Rüyası (1949)
• Posta Güvercini (1950)
• Son Hıçkırık (1956)
• Gümüşselvi (1960)
• Romancının Dünyası (anı, 1981)

Edebiyatımızın öncü kadın yazarları için Türk edebiyatının ilk kadın yazarları yazımıza bakabilirsiniz.

Kaynakça

• Reyhan Tutumlu, “Kerime Nadir Azrak”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı): https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/kerime-nadir-azrak
• Kerime Nadir, Romancının Dünyası, İstanbul: İnkılâp ve Aka Kitabevleri, 1981.
• Alpay Doğan Yıldız, Popüler Türk Romanları: Kerime Nadir, Esat Mahmut Karakurt, Muazzez Tahsin Berkand 1930-1950, İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.
• Türk Dili, C. X, S. 782 (Şubat 2017), Kerime Nadir dosyası.