İçeriğe geç
18 Kasım 2026, Çarşamba Günün dizesi: “Uçmakta bu ateşli havada,”

Diyâr-ı Fuzûlî

Süleyman Nazif · Süleyman Nazif, Fırâk-ı Irak (1918), "Diyâr-ı Fuzûlî"; metin: Vikikaynak

Kârbân-ı râh-ı tecrîdiz hatar havfın çeküp
Gâh Mecnûn gâh ben devrile nevbet bekleriz.

Fuzûlî-i Bağdâdî

Bugün, Fuzûlî, mesâîb-penâh olan türben,
Gumûm içinde, emînim ki ağlıyor bizsiz;
O bî-nevâ-yı firâkız ki mesken ü medfen
Vatan da olsa garîbiz.. yetîm-i târîhiz!..

Görüşmedimse de aslâ mezâr-ı zârınla,
Revân-ı pâkini gördüm, gezerdi her yerde;
Evet Fuzûlî, senin rûh-ı nâlekârınla
Zamân zamân dolaşırdım o öksüz illerde!. .

Seninle ben dolaşırken görür ve ağlardım
O münkesir vatanın haşrolan sefâletini;
Sükût ederdi ölürken de öyle anlardım
Ki havf-ı âr ile gizlerdi her mezelletini.

Mehâsininde nümâyân melâl-i hüsrânı,
Gelindi sanki, o bir girye-zâr-ı hicrânda;
Cihâna ömr akıdırken zavallı pistânı
Kanar dururdu mülevves dehân-ı küfrânda!. .

18 Nisan 1917

Şiirin açıklaması

"Diyâr-ı Fuzûlî" (Fuzûlî'nin memleketi), Süleyman Nazif'in 1918'de yayımlanan Fırâk-ı Irak (Irak'tan ayrılış) kitabındaki şiirlerden biridir ve 18 Nisan 1917 tarihini taşır. Kitap, Osmanlı Devleti'nin Irak'ı, özellikle Bağdat'ı kaybetmesinin acısıyla yazılmıştır. Nazif bu kitapta Bağdat'ı Bağdatlı büyük şair Fuzûlî'nin şahsında simgeleştirir.

Epigraf: Şiir, Fuzûlî'nin Mecnûn'u andığı bir beytiyle açılır: Tecrit yolunun kervanında tehlike korkusunu çekerek, "bazen Mecnûn, bazen ben" sırayla nöbet bekleriz. Bu beyit, Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn şairi olarak tanınmasına da gönderme yapar.

Ağlayan türbe: İlk dörtlükte şair Fuzûlî'ye seslenir: Musibetlere sığınak olan türbesi, şimdi kederler içinde "bizsiz" ağlamaktadır. Şair kendilerini ayrılığın zavallıları olarak görür; yurtları ve mezarları vatan da olsa garip, tarihin yetimidir.

Fuzûlî'nin ruhuyla dolaşmak: Nazif, Fuzûlî'nin mezarını hiç görmediğini ama onun temiz ruhunu her yerde gördüğünü söyler; inleyen ruhuyla birlikte zaman zaman o "öksüz illerde" dolaşmıştır.

Kırık vatan: Son dörtlüklerde şair, Fuzûlî'yle dolaşırken o kırgın vatanın sefaletini görüp ağladığını, vatanın utancından her alçaltılışını gizlediğini anlatır. Şiir, ömrünü dünyaya akıtan vatanın nankörlükle kirletildiği ağır bir imgeyle kapanır.

Aynı kitapta Nazif, "Fuzûlî-i Bağdâdî'den Nef'î-i Erzurumî'ye" başlıklı metinde Bağdatlı Fuzûlî'yi Erzurumlu Nef'î'ye seslendirerek iki şairin memleketlerinin kaybına birlikte yanmasını kurgular.

Sözlük

diyâr
memleket
kârbân
kervan
râh
yol
tecrîd
dünyadan el etek çekme, yalnızlık
hatar
tehlike
havf
korku
nevbet
nöbet
mesâib
musibetler
penâh
sığınak
türbe
mezar yapısı
gumûm
gamlar, kederler
emîn
emin
bî-nevâ
zavallı, yoksul
firâk
ayrılık
mesken ü medfen
yurt ve gömüt
garîb
yabancı, kimsesiz
yetîm-i târîh
tarihin yetimi
mezâr-ı zâr
inleyen mezar
revân-ı pâk
temiz ruh
rûh-ı nâlekâr
inleyen ruh
münkesir
kırık, kırgın
sefâlet
yoksulluk, perişanlık
sükût
susma
havf-ı âr
utanç korkusu
mezellet
alçalma, zillet
nümâyân
görünen
melâl
keder
hüsrân
kayıp, zarar
girye-zâr
ağlanan yer
hicrân
ayrılık
pistân
meme
mülevves
kirlenmiş
dehân
ağız
küfrân
nankörlük

Süleyman Nazif · diğer şiirleri

Tüm şiirleri

Aynı duyguda başka şairlerden

Hüzün şiirleri

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.