Halit Ziya Uşaklıgil

Halit Ziya, 1865'te İstanbul'da Uşaklı bir tüccar ailesinin çocuğu olarak doğdu. Ailesi kısa süre sonra İzmir'e taşındı; Fransızca eğitim veren okullarda okudu, genç yaşta Batı edebiyatını özellikle Fransız romancıları üzerinden tanıdı. İzmir'de Osmanlı Bankası'nda çalışırken bir yandan da öğretmenlik yaptı, arkadaşlarıyla birlikte Nevruz dergisini çıkardı ve ilk romanlarını yazdı.

1893'te İstanbul'a yerleşti ve Reji İdaresi'nde başmütercim olarak çalıştı. 1896'da Tevfik Fikret'in yönettiği Servet-i Fünûn dergisine katılması Türk romanında bir dönüm noktası oldu. Mai ve Siyah (1897), idealleri hayatın gerçekleri karşısında yıkılan genç bir şairi anlatır. Aşk-ı Memnu (1900) ise yasak bir aşkın bir köşkte yol açtığı çöküşü ustaca kurgulanmış karakterleri ve psikolojik derinliğiyle işler; Türk edebiyatının Batılı anlamda ilk olgun romanı kabul edilir. Kırık Hayatlar bu dönemin son büyük eseridir.

1908'den sonra Darülfünun'da Batı edebiyatı ve estetik dersleri verdi, bir süre Sultan Mehmed Reşad'ın mabeyn başkâtipliğini yaptı. Romanlarının yanı sıra yüzlerce hikâye yazdı; hatıratı Kırk Yıl ve Saray ve Ötesi, dönemin edebiyat ve saray hayatına tanıklık eder. Soyadı Kanunu'yla "Uşaklıgil" soyadını aldı.

27 Mart 1945'te İstanbul'da öldü. Zengin kelime hazinesi ve özenli üslubu kimi zaman ağır bulunsa da, karakter çözümlemesindeki başarısıyla Türk romanını olgunluğa taşıyan isimdir. Aşk-ı Memnu, televizyon uyarlamalarıyla yeni kuşaklara da ulaştı.