İçeriğe geç
22 Kasım 2026, Pazar Günün dizesi: “Kalk, gelip geçici dünyanın tasasını yeme;”
NT

Şair ve neyzen

Neyzen Tevfik

1879 – 1953 · Bodrum

Hiç ve Azâb-ı Mukaddes'in şairi; ney taksimleri, hiciv dolu şiirleri ve derviş meşrep yaşayışıyla tanınan şair ve neyzen.

Hayatı

Neyzen Tevfik, asıl adıyla Mehmed Tevfik, 24 Mart 1879'da Bodrum'da doğdu. Soyadı Kanunu'ndan sonra Kolaylı soyadını aldı. Babası Hâfız Hasan Fehmi Efendi, Bodrum Rüşdiyesi'nin kurucu öğretmenlerindendi. Rüşdiyeyi Bodrum'da okudu; 1892'de ailesiyle Urla'ya taşındı ve ilk ney derslerini orada aldı. İzmir İdâdîsi'ne girdiyse de rahatsızlığı yüzünden okulu bırakmak zorunda kaldı. İzmir Mevlevîhânesi'nde ney meşk etmeyi sürdürdü; Arapça ve Farsça da öğrendi.

İlk şiiri 1898'de Muktebes dergisinde çıktı. Aynı yıl İstanbul'a geldi ve Fethiye Medresesi'ne yazıldı; burada Mehmed Âkif'le tanıştı, iki şair arasında ömür boyu sürecek bir dostluk başladı. II. Abdülhamid yönetimini eleştiren sözleri yüzünden sıkıntıya düşünce 1903'te Mısır'a gitti, İskenderiye ve Kahire'de yaşadı. 1908'de İstanbul'a döndü. 1929'da Âkif'i görmek için yeniden Mısır'a gitti; dönüşünde İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda görevlendirildi.

Şiirlerini Hiç (1919) ve Azâb-ı Mukaddes (1924) adlı kitaplarda topladı. Hem hece hem aruz ölçüsünü kullandı; medrese ve tekke çevresinden gelen dili yer yer eskicedir. Şiirlerinde mizahla düşünceyi bir araya getirdi; sert, zaman zaman açık saçık bir hicvi, nüktedanlığı ve halktan yana tavrıyla tanındı. Bodrum halk şairlerinden, Şair Eşref'ten ve Mehmed Âkif'ten etkilendi.

Neyzen olarak birçok taksim kaydı yaptı; bunların bir kısmı 2001'de bir CD'de toplandı. İki saz semâisi bestelediği, bir zeybek havasının da ona ait olduğu kabul edilir. Malı mülkü önemsemeyen, derviş meşrep yaşayışıyla bir efsaneye dönüştü. 29 Ocak 1953'te hayatını kaybetti; Mevlevî ve Bektaşî usulüyle yapılan törenlerin ardından Kartal Mezarlığı'na defnedildi.

Neyzen Tevfik hakkında yazılar

Kaynakça

  • Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı), "Neyzen Tevfik" maddesi
  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Neyzen Tevfik" maddesi
Paylaş