İçeriğe geç
22 Kasım 2026, Pazar Günün dizesi: “Kalk, gelip geçici dünyanın tasasını yeme;”
Ömer Seyfettin

Korkunç Bir Ceza

Karısına "yanına bir kişicik bul" diyen helvacı Hasan Ağa, sözünün harfi harfine anlaşılmasıyla başına gelen işi kendince "korkunç" bir cezayla çözer. Ömer Seyfettin'den mizahi bir hikâye.

Ömer Seyfettin7 dk okuma
Paylaş

İlk yayımlandığı eser: Ömer Seyfettin, "Korkunç Bir Ceza"; metin: Vikikaynak

Bu sayfada hikâyenin tam metni yer alıyor. Özeti, ana fikri, karakterleri ve eski kelimelerin anlamları metnin sonunda.

Hasan Ağa, başka hemşerileri gibi yapmamış, İstanbul’a karısıyla beraber gelmişti. Para kazanmak iyi şeydi ama, bekarlığa can dayanmıyordu. Senelerce bekar odalarında bir iştiha ile memlekete dönmek doğrusu akıl işi değildi. Adam, dünyaya bir defa gelirdi, gençlik de bir bahar gibiydi. Göz açıp kapamadan geçiyordu.

Reklam

Fatih’te bir ev tuttu. Açtığı helvacı dükkanı da o civarda idi. Ticareti yolunda gidiyordu. Her ay iki “beşibirarada” yaptırıyordu, karısı Gülsüm’ün kalın boynuna… Daha böyle beş bin tane “beşibirarada” olsa taşıyabilecekti. Dükkanlarının önünden geçen İstanbul hanımlarına baktıkça Gülsüm’ün kıymeti nazarında büyüyordu. İnce belli, ince boylu, ince bacaklı, ince kollu olan bu kadınlar, dar siyah çarşaflarıyla, ayağa kalkmış kır sineklerine benziyorlardı. Gülsüm’ün bir baldırı üç İstanbul hanımına değerdi. Beli değirmen taşı gibi, kalın kolları asma kabağı gibi kaskatıydı. Hele kazan kulpu kaşları… Hasan Ağa, karısının daha başka yerlerini de aklından geçirince:

— Gözünü seveyim… diye coşar, uzun uzun gerinir, yatıp dinlenmek için hemen evine koşardı.

Bir gün hemşerileri Tavukpazarı’nda verecekleri bir ziyafete onu da davet ettiler.

— Olmaz, gelemem! Bizim avrat yalnızdır! Dedi.

Arkadaşları ısrar ettiler. “Bir geceden ne olur. Yanına bir kişicik korsun!” dediler. Zorladılar. Nihayet dayanamadı. Razı oldu. Öğleyin eve geldi. Karısına:

— Ben bu gece hemşerilerin ahengine gidivereceğim. Sen bir kişicik bul. Onunla yat, sakın korkma… dedi.

Çıktı, gitti.

Gülsüm daha İstanbul’a ayak bastı basalı ilk defa evde yalnız kalacaktı. İçine bir ürperme geldi. Nasıl bu gece tek başına yatacaktı? Hemen kendini sokağa attı. Bir can yoldaşı, ona “kişicik bul” demişti. Önüne rasgelene:

— Sen kişicik misin? diye soruyordu.

Herkes gülüyordu. Galiba onu deli zannediyorlardı. İkindi oldu. Gülsüm, sokaklarda aradığı kişiciği bulamadı. Nihayet mahzun mahzun eve doğru dönerken karşıdan bir külhanbeyinin geldiğini gördü. Son bir ümitle ona da sordu:

— Ayol, kişicik sen misin?

. . . . .

Külhanbeyi Gülsüm’ü şöyle bir süzdü. Gülerek sordu:

— Kişiciği ne yapacaksın hanım abla?

— Kocam bu gece ahenge gitti. Gelmeyecek. Yalnız kalıp korkmayayım diye bana da bir kişicik bulmamı söyledi.

Cevabını alınca:

— Benim vallahi işte o kişicik, benim vallahi billahi… yeminlerini savurmaya başladı.

Gülsüm inandı.

Külhanbeyini aldı. Eve getirdi. Karnını doyurdu. Kahvesini içirdi. Yatağına yatırdı, kendisi de bu kişicağızın yanıcağızına uzandı!


Hasan Ağa, ahenkte, hemşerilerinin yanında hiç eğlenemedi. Aklı hep evde, Gülsüm’deydi. Yanına misafir alacağı bir komşu kadın onu kandırır, ihtimal başka bir kocaya kaçırırdı. Hem iyice hatırlıyordu. Köyden çıkarken Ayan Musa:

— Oğul! İstanbul’a avrat götürmek âdet değüldür, emme sen bu işi idiyon… Gumesin gapısı açıh galınca içeri dilki dalar… demişti.

Ya boş kalan kümese bir tilki… Düşünmekten eğlenemedi. Gece uyuyamadı.

Artık sabaha iki üç saat kalmıştı. Sabrı tükendi. Kalktı. Evinin yolunu tuttu. Daima yanında taşıdığı anahtarla yavaşça sokak kapısını açtı. Gülsüm’ün koynuna koşuyordu. Odaya girince karısıyla kıvırcık saçlı bir herifin sarmaş dolaş yattığını gördü. Kan beynine sıçradı. Avazı çıktığı kadar haykırdı. Öyle haykırdı ki, yıldırım düşmüş gibi, gök gürlemiş gibi, pencerenin camları zangır zangır titriyordu.

— Ülen gahpe garı! Bu kim?

Gülsüm, korkusundan koynunda yatana daha beter sarılarak:

— Ayol ne oluyon? Dedi. İşte kişicik bu imiş. Sen bana onu bul da beraber yat demedin mi?

Hasan Ağa kendine geldi. Fena dakikalarda daima bir atasözünü hatırlardı. “Öfkeyle kalkan ziyanla oturur!” Sesini yavaşlatarak tekrar sordu:

— Ben sana erkek bir kişicik mi bul dedim. Bir dişi kişicik bulamadın mı?

Reklam

— Ben ne bileyim! Sen dişi olacağını söylemedin.

Hasan Ağa, hakkı, hakikati bütün hemşerileri gibi çok severdi. Başını salladı.

— Senin gabahatin yoh! Domuzluh bu kişiciktedir. Ben ona göstereceğim! Dedi.

Yataktaki külhanbeyi korkusundan nefes alamıyor, kalbinin çarpıntısı odanın içinden bir duvar saati gibi işitiliyordu.

Atasözünün içten tavsiyesiyle öfkesini geçiren Hasan Ağa külhanbeyine:

— Haydi kalk! Esvaplarını gey! Emrini verdi.

Zavallı çapkın hemen itaat etti. Bir dakikada giyindi. Saçlarını taradı. Kuşağını sardı. Fesini “yardan ayrıldımvâri” başına yerleştirdi. Hasan Ağa hâlâ yataktan çıkmayan karısına döndü:

— Şu keratanın kunduralarını buraya getir! Dedi.

Gülsüm kunduraları getirince aldı; yatağın kenarında sessiz, solgun ayakta duran külhanbeyinin önüne gitti. Eğildi.

— Bin ülen pezevenk! Dedi.

Külhanbeyi yine itaat etti. Hasan Ağa, külhanbeyi sırtında, odadan evin kapısından çıktı. Daha geceydi. Bekçilerle polisler sabah uykusuna dalmışlardı. Tenha sokaklardan geçti. Sırtındaki kişiciğin tirtir titrediğini duyuyordu. Aksaray’dan, Altımermer’den dolaştı. Külhanbeyi artık korkusundan titremiyor, imdat için haykıracak bir ses çıkaramıyordu. Biliyordu ki, karısıyla yattığı bu herif onu kesmeye götürüyor… Acaba ensesinden mi kesecekti? Yoksa boğazından mı? Şehadet getiriyor, tekbir çekiyordu.

Artık horozların öttüğü işitiliyordu.

Fecir, Samatya’nın üstünü mavi ile karışık pembe bir aydınlıkla parlatıyordu.

Kale kapısından dışarı çıktılar. Külhanbeyi “Acaba kesmezden evvel iki rekat namaza müsaade eder mi?” diye düşünüyordu. Hasan Ağa, elindeki kunduraları yere attı. Sırtını sarsarak:

— İn ülen! Diye haykırdı.

Külhanbeyinin korkusundan mecali kalmamıştı. Artık elleri, ayakları tutmuyordu. Yere düştü:

— Aman ağam, merhamet. İmanıma acı! İki rekat… Aman ağam! İmansız gitmeyeyim…

Korkunun şiddetinden zavallı külhanbeyi namaz kılmak için abdest almak, abdest almak için de bir gusül abdesti almak icap ettiğini unutuyordu. Hasan Ağa, yine bir ilkbahar göğü gibi gürledi:

— Ülen kerata! Ne söyleyip patırtı ediyon? Sakın bir daha bizim eve gelme. İşte bu sefer seni ceza olmak üzere, Yedikule’ye kadar götürdüm. Bir daha evimde yakalarsam, vallahi billahi ta Çekmece’ye kadar götürür bırakırım… Anladun mu? Dedi.

Cevap beklemeden kuşağının arasından çıkardığı kırmızı mendille yüzünün, ensesinin terlerini silerek uzaklaştı.

Külhanbeyi bir şey anlayamamıştı.


Fazla yorgun bir ateşle hızlı hızlı evine dönen Hasan Ağa içeri girerken “Boh!” diye karısını korkutmayı düşündü. Fakat yapılan tek bir kabahat için ayrı ayrı iki kişiyi cezalandırmak muvafık mıydı? Eve gelinceye kadar hiç öfkesi kalmadı. Hatta bir eliyle kapısının tokmağını çalarken sebebini bilmediği bir neşeyle sırıtıyor, öteki eliyle sanki çözülmüş gibi kuşağını düzeltiyordu.


Korkunç Bir Ceza hikâyesinin özeti

Hasan Ağa, öteki hemşerileri gibi bekâr gelmemiş, İstanbul’a karısı Gülsüm’le birlikte gelmiştir. Fatih’te bir ev tutar, yakınında bir helvacı dükkânı açar; işleri yolundadır, iri yapılı ve saf karısını da çok sever. Bir gün hemşerileri Tavukpazarı’nda verecekleri bir eğlenceye onu da çağırır. Hasan Ağa karısını yalnız bırakmak istemez ama arkadaşlarının ısrarına dayanamaz; evden çıkarken Gülsüm’e korkmaması için yanına bir “kişicik” bulup onunla yatmasını söyler.

Kocasının sözünü harfi harfine anlayan Gülsüm, sokaklarda rastladığı herkese “Sen kişicik misin?” diye sorar; herkes ona güler. Sonunda karşısına çıkan bir külhanbeyi, fırsatı kaçırmaz ve aradığı kişiciğin kendisi olduğuna yemin eder. Gülsüm onu eve getirir, yedirir, içirir ve yanına yatırır.

Eğlencede aklı evde kalan Hasan Ağa, sabaha karşı eve döner ve karısını yabancı bir adamla yatarken bulur. Önce öfkeyle bağırır; ama Gülsüm’ün saf cevabını duyunca “Öfkeyle kalkan ziyanla oturur” atasözünü hatırlayıp sakinleşir ve suçun karısında değil, durumdan yararlanan külhanbeyinde olduğuna karar verir. Adamı giydirir, kunduralarını da eline alır, sırtına bindirip Aksaray’dan, Samatya’dan geçirerek ta Yedikule’nin dışına kadar taşır. Öldürüleceğini sanan külhanbeyi korkudan aklını yitirecek hâle gelir; Hasan Ağa ise onu yere indirip bir daha evine gelirse bu kez Çekmece’ye kadar taşıyacağını söyleyerek uzaklaşır. Eve dönerken öfkesi tamamen geçmiştir.

Korkunç Bir Ceza hikâyesinin ana fikri

Hikâye, sözün kelimesi kelimesine anlaşılmasından doğan bir yanlış anlamayı ve saflığın kötü niyetliler tarafından nasıl istismar edilebileceğini mizahi bir dille anlatır. Ömer Seyfettin, Hasan Ağa’nın “korkunç” cezası üzerinden öfkenin değil sağduyunun yol göstermesi gerektiğini, ama bu sağduyunun da kendine özgü, gülünç bir adalet anlayışına dönüşebileceğini gösterir.

Korkunç Bir Ceza hikâyesinin karakterleri

  • Hasan Ağa: Taşradan İstanbul’a karısıyla gelmiş helvacı; karısına düşkün, atasözlerine göre davranan, kendince adil bir adam.
  • Gülsüm: Hasan Ağa’nın iri yapılı, saf karısı; kocasının sözünü harfi harfine anladığı için olaylar onun yüzünden gelişir.
  • Külhanbeyi: Gülsüm’ün saflığından yararlanan kabadayı; hikâyenin sonunda “korkunç cezaya” çarptırılan kişi.
  • Hemşeriler: Hasan Ağa’yı eğlenceye çağıran köylüleri.

Mekân, zaman ve anlatıcı

  • Mekân: İstanbul; Fatih’teki ev ve dükkân, Tavukpazarı, Aksaray, Altımermer, Samatya ve Yedikule’nin dışı.
  • Zaman: Tarih belirtilmez; olaylar bir öğleden ertesi sabahın şafağına kadar geçer.
  • Anlatıcı: Üçüncü tekil kişi (ilahi bakış açılı) anlatıcı; Hasan Ağa’nın ve külhanbeyinin iç dünyasını da yansıtır.
  • Dil ve üslup: Hasan Ağa’nın konuşmalarında taşra ağzı korunur; Ömer Seyfettin’in mizahi hikâyelerinin tipik bir örneğidir.

Hikâyedeki eski kelimeler

  • hemşeri: aynı yerden olan kimse
  • beşibirarada: beş altının bir arada dizildiği gerdanlık
  • ahenk: eğlence meclisi, çalgılı toplantı
  • avrat: kadın, eş (halk ağzında)
  • külhanbeyi: kabadayı, serseri
  • can yoldaşı: arkadaş, yoldaş
  • gumes: kümes (taşra ağzı)
  • dilki: tilki (taşra ağzı)
  • kerata: haylaz, edepsiz (azarlama sözü)
  • kuşak: bele sarılan uzun kumaş
  • fecir: tan vakti, şafak
  • muvafık: uygun

Ömer Seyfettin’in öteki hikâyeleri için yazar sayfasına ve Ömer Seyfettin Hikâyeleri yazımıza bakabilirsiniz.

Bunları da sevebilirsiniz

Bu duyguyu anlatan şiirler

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.