Recaizade Mahmud Ekrem

Recaizade Mahmud Ekrem, 1 Mart 1847'de İstanbul'da Vaniköy'de doğdu. Babası şair, hattat ve vakanüvis Mehmed Şâkir Recâî Efendi'dir. Arapça ve Farsçayı babasından öğrendi. Beyazıt Rüşdiyesi ve Mekteb-i İrfân'da okudu; Harbiye İdâdîsi'ni ikinci yılında bıraktı. Fransızca öğrenerek Batı edebiyatını tanıdı.

Hariciye ve Maliye kalemlerinde memurluk yaptı. Nâmık Kemal Fransa'ya gidince 1867'de Tasvîr-i Efkâr gazetesini bir süre yönetti. Şûrâ-yı Devlet'te görev aldı; 1878–1887 arasında Mekteb-i Sultânî ile Mekteb-i Mülkiyye'de edebiyat dersleri verdi. 1908'de Kâmil Paşa kabinesinde Evkaf ve Maarif nazırı oldu, ardından Meclis-i Âyân üyeliğine getirildi.

Şiirlerini Nağme-i Seher, Yâdigâr-ı Şebâb, üç ciltlik Zemzeme, Tefekkür, Pejmürde ve Nijad Ekrem gibi kitaplarda topladı. Oğlu Nijad'ın ölümünden sonra yazdığı Nijad Ekrem'deki şiirler en içli şiirleri sayılır. Araba Sevdası romanı, Muhsin Bey ve Şemsâ hikâyeleri, Afife Anjelik ve Vuslat gibi oyunları da vardır. Ders notlarından oluşan Ta'lîm-i Edebiyyât ile Takdîr-i Elhân edebiyat görüşlerini ortaya koyar.

Fransız romantiklerinden, özellikle Lamartine ve Musset'den etkilendi; aşk, tabiat ve ölüm şiirlerinin başlıca temalarıdır. Solmuş güller ya da kitap arasındaki kuru bir yaprak gibi ince konuları işledi. 1880'lerden itibaren Abdülhak Hâmid'in yanında yer alarak Muallim Nâci ile edebî tartışmalara girdi. 1895'te öğrencisi Ahmed İhsan'a Servet-i Fünûn dergisini yeni edebiyatı savunan gençlere açmasını önerdi ve Edebiyât-ı Cedîde topluluğunun oluşmasına zemin hazırladı. 31 Ocak 1914'te öldü ve Anadoluhisarı'ndaki Küçüksu Mezarlığı'nda oğlunun yanına gömüldü.