İçeriğe geç
13 Ekim 2026, Salı Günün dizesi: “Yâ Rab bela-yı aşk ile kıl âşîna beni”
Şeyh Gâlib portresi

Divan şairi, Mevlevî şeyhi

Şeyh Gâlib

1757 – 1799 · İstanbul

Klasik Türk şiirinin son büyük ustası. Hüsn ü Aşk mesnevîsiyle aşkı bir ruh yolculuğuna dönüştürdü.

Hayatı

Asıl adı Mehmed Esad olan Şeyh Gâlib, 1757'de İstanbul'da Mevlevî bir ailede doğdu. Çok genç yaşta Arapça ve Farsça öğrendi, divan şiirinin inceliklerini kavradı; ilk şiirlerinde "Esad" mahlasını, sonra "Gâlib" mahlasını kullandı. Mevlevîliğe bağlandı ve Konya'daki Mevlânâ dergâhında çile çıkardı.

Henüz yirmili yaşlarındayken yazdığı Hüsn ü Aşk (1783), Türk edebiyatının başyapıtlarından biridir. Aynı gece doğan Hüsn (güzellik) ile Aşk'ın hikâyesini anlatan bu alegorik mesnevîde Aşk, sevgiliye kavuşmak için çetin bir yolculuğa çıkar ve sonunda aradığının aslında kendi içinde olduğunu anlar. Eser, tasavvufi düşünceyi son derece özgün hayaller ve imgelerle anlatır.

1791'de Galata Mevlevîhanesi'nin şeyhi oldu. Sanatsever padişah III. Selim ve kız kardeşi Beyhan Sultan'la yakın dostluk kurdu. Sebk-i Hindî denilen ince ve hayal yüklü üslubun Türk şiirindeki en büyük temsilcisi sayılır; "söz ülkesinde yeni bir dünya kurma" iddiasını şiirlerinde açıkça dile getirdi.

1799'da kırk iki yaşında öldü ve Galata Mevlevîhanesi'ne defnedildi. Dîvân'ı ve Hüsn ü Aşk'ıyla klasik Türk şiirinin son büyük şairi kabul edilir.

Kan ağlasın bu dide-i dür-bârım ağlasın
Ansın benim o yâr-ı vefâ-dârım ağlasın
Çeşm ü dehân u ârız u ruhsârım ağlasın
Baştan başa bu cism-i siyeh-kârım ağlasın

— Şeyh Gâlib, Esrâr Dede Mersiyesi

Şiirleri

Kaynakça

  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "Şeyh Gâlib" maddesi
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
  • Görsel: Şeyh Gâlib türbesi, Galata Mevlevîhanesi. Fotoğraf: VikiPicture, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Paylaş