Balık Başı
Handa tek balığı paylaşmak zorunda kalan Hoca, "balık başı akıl verir" diyerek yol arkadaşına güzel bir ders verir.
İlk yayımlandığı eser: Anonim Nasreddin Hoca fıkrası; Vikikaynak (Zülfikar Bayraktar, doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2010)
Bu sayfada Nasreddin Hoca’nın “Balık Başı” fıkrası ve fıkradan çıkan ders yer alıyor. Fıkralar yüzyıllardır halk arasında anlatılan anonim anlatılardır; buradaki metin, Vikikaynak’taki anlatıma dayanarak leylailemecnun.net tarafından bugünkü Türkçeyle yeniden anlatılmıştır.
“Balık Başı”, Nasreddin Hoca‘nın açgözlülükle zekâyı karşı karşıya getirdiği yol fıkralarından biridir.
Balık Başı fıkrası
Hoca bir yolculuk sırasında mola vermek için bir hana girmiş. Az sonra hana başka bir yolcu da gelmiş. İkisi de hancıdan yiyecek bir şey istemiş. Hancı elinde yalnızca bir balık kaldığını, bunu paylaşmaları gerektiğini söylemiş.
Hoca hemen söze girmiş:
– Ben balığın sadece başını yerim.
Hancı merak edip sebebini sormuş. Hoca da ciddi ciddi anlatmış:
– Balık başı zekâyı artırır. Balığın başını yiyen insan akıllı olur.
Bunu duyan öteki yolcu hemen atılmış:
– Balık başını niye sen yiyorsun? Onu ben yemek istiyorum!
Hoca hiç itiraz etmemiş. Balığın başını yol arkadaşına bırakmış, koca gövdeyi kendisi yiyip karnını güzelce doyurmuş. Yemek bitince öteki yolcu söylenmeye başlamış:
– Sen bütün gövdeyi yedin, karnını doyurdun. Ben ise yalnız kafayı yedim, aç kaldım!
Hoca gülümsemiş:
– Bak işte, ne çabuk akıllandın!
Fıkradan çıkan ders
Fıkra, başkasının payına göz diken açgözlülüğü hafif bir alayla cezalandırır. Yolcu, aklı artırdığı söylenen balık başına koşarken asıl doyurucu payı kaçırır; aklı da ancak aç kalınca başına gelir. Hoca’nın son sözü, dersin acı tecrübeyle öğrenildiğini esprili bir dille söyler.
Fıkranın kaynağı
Fıkra, Vikikaynak’ta “Nasreddin Hoca fıkraları” kategorisinde yer alan anonim anlatıma dayanır. Vikikaynak bu metin için Zülfikar Bayraktar’ın Mizah Teorileri ve Mizah Teorilerine Göre Nasreddin Hoca Fıkralarının Tahlili (doktora tezi, Ege Üniversitesi, İzmir, 2010) çalışmasını kaynak gösterir. Fıkra türünün özellikleri için Fıkra nedir? ve Nasreddin Hoca fıkraları yazılarımıza bakabilirsiniz.
Düşüncenizi yazın