Fincancı Katırları
Gece mezarlıkta bir mezara düşen Hoca'nın fincancı kervanının katırlarını ürkütmesi ve dilimize kazandırdığı deyim.
İlk yayımlandığı eser: Anonim (Nasreddin Hoca fıkrası); metin: Vikikaynak (Zülfikar Bayraktar, Mizah teorileri ve mizah teorilerine göre Nasreddin Hoca fıkralarının tahlili, doktora tezi, Ege Üniversitesi, 2010)
Bu sayfada Nasreddin Hoca’nın “Fincancı Katırları” fıkrası ve fıkradan çıkan ders yer alıyor. Fıkralar yüzyıllardır halk arasında anlatılan anonim anlatılardır; buradaki metin Vikikaynak’tan alınmıştır.
“Fincancı katırlarını ürkütmek” deyimi, halk arasında bu Nasreddin Hoca fıkrasıyla açıklanır. Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre deyim, “zararı dokunabilecek bir kimsenin hoşuna gitmeyen bir davranışta bulunmak” anlamına gelir.
Fincancı Katırları fıkrası
Hoca bir gece mezarlıktan geçerken aniden ayağı kayar ve eski bir mezarın içine düşer. O anda aklına geceyi orada bir ölü gibi geçirerek yazıcı melekleri görme fikri gelir. Hemen yatar ve beklemeye başlar. Bir süre sonra mezarlığa yaklaşmakta olan fincancı kervanından yükselen katırların çan sesleri, katırcıların konuşmaları, homurtular derken iyice yaklaşan seslerden korkan Hoca kıyamet vakti geldi sanarak dışarıda ne olduğunu görmek için mezardan dışarı çıkınca, bir anda yarı çıplak Hoca’yı gören katırlar ürker. Hortlak görmüş gibi her biri bir tarafa kaçışan katırlar bütün yükleri yerlere yuvarlar, fincanları zayi ederler. Bunun üzerine sinirlenen fincancılar koşup Hoca’yı yakalarlar:
— Be adam gecenin bir vakti ne yapıyorsun burada? derler. Hoca korkudan kekeleyerek:
— Be be ben öbür dünyadan geldim. Bir bakayım burada işler nasıl gidiyor, deyince adamlar Hoca’yı bir güzel pataklarlar.
Bin perişan eve dönen Hoca’yı telaşlı karısı karşılar:
— Eee, anlat bakalım ne bu halin? Öbür dünya nasıl? Ne var? Hoca biraz vakurlu biraz üzgün:
— Hiç bir şey. Ta ki fincancı katırlarını ürkütene kadar.
Fıkradan çıkan ders
Mezara düşen Hoca’nın merakı, gece yarısı mezardan çıkıp kervanın katırlarını ürkütünce başına iş açar; kırılan fincanların hesabını dayakla öder. Karısına söylediği son söz fıkranın özüdür: Ortalık sakin görünse de güçlü birinin işine dokunduğunuz anda işler değişir. Fıkradan doğan deyimin anlamı da buradan gelir. Bu deyimi ve benzerlerini Nasreddin Hoca fıkralarından doğan deyimler yazımızda anlattık.
Düşüncenizi yazın