Bir Hicrân-ı Muvakkatten Sonra
Tevfik Fikret · Tevfik Fikret, "Bir Hicrân-ı Muvakkatten Sonra"; metin: Vikikaynak
Sâkin, soruyordun bana : “Giryân ne demektir?”
“Giryân… onu geç, anlamadım ben de!” diyordum;
İnkâr ediyordum.
Dalgın, soruyordum sana : “Hicrân ne demektir?”
“Hicrân… onu hiç bilmiyorum işte!” diyordun;
Isrâr ediyordun.
İnkâr ile, ibhâm ile ma’nâ-yı hayâtı
Sevdâmızı bir vâha-yı gaflette yaşattık;
Bâzîçe-yi âmâl ederek hep sademâtı
Bir mehd-i serâbîde çocuklar gibi yattık…
Yattık, uyuduk, sevdik, inandık, oyalandık;
Ufkun o derin sîne-yi sâfındaki lerziş
Her gün bizi şefkatle kucaklardı; karanlık
Bir zâir-i mechûl idi… Hep nûr’ ü nevâziş.
Çâk etti, biz etbâk-ı tahayyülde uçarken,
Bir sadme-yi hâliyle hakikat bu zılâli;
Öğretti hayât en acı bir ders ile birden
En giryeli hicrânı… bütün hüzn-i leyâli.
Artık soramam ben sana: “Giryân ne demektir?”
“Giryân… onu geç, anlatamam ben.” diyemezsin;
Isrâr edemezsin;
Artık soramazsın bana: “Hicrân ne demektir?”
Hicran mı, evet; âh onu inkâr edebilsem,
”Bilmem!.” diyebilsem…
Şiirin açıklaması
"Bir Hicrân-ı Muvakkatten Sonra" ("Geçici bir ayrılıktan sonra"), Tevfik Fikret'in iki sevgili arasındaki bir konuşmayı çerçeve olarak kullandığı aşk şiiridir.
Bilmezden gelme. İlk bölümde sevgili "Giryân ne demektir?" (ağlamak ne demek) diye sorar, şair cevabı geçiştirir; şair "Hicrân ne demektir?" (ayrılık ne demek) diye sorar, sevgili bilmediğinde ısrar eder. İkisi de acıyı tanımamakta direnir.
Gaflet vahası. Orta bölümlerde bu hâlin bir hayal içinde yaşanan masum bir sevda olduğu anlatılır: Sevgililer bir serap beşiğinde uyuyan çocuklar gibidir, ufkun titreyişi onları şefkatle kucaklar.
Hakikatin dersi. Hayat bu hayali birden yırtar ve onlara "en giryeli hicranı" öğretir. Son bölümde aynı sorular geri döner; ama artık ne biri "anlatamam", ne öteki "bilmem" diyebilir. Şiir, baştaki soru-cevabı sonda tersine çevirerek ayrılığın öğrettiği şeyi güçlü biçimde hissettirir.
Servet-i Fünûn şiirinin Arapça-Farsça terkiplerle yüklü dili, cümlelerin dizeden dizeye taşması ve konuşma çerçevesi bu şiirde açıkça görülür.
Sözlük
- hicrân-ı muvakkat
- geçici ayrılık
- giryân
- ağlayan; ağlama
- hicrân
- ayrılık, ayrılık acısı
- ibhâm
- belirsizlik, kapalılık
- vâha-yı gaflet
- gaflet vahası, habersizlik içinde yaşanan mutlu yer
- bâzîçe
- oyuncak
- âmâl
- emeller, istekler
- sademât
- sarsıntılar, çarpmalar
- mehd
- beşik
- serâbî
- serap gibi, hayalî
- lerziş
- titreyiş
- zâir-i mechûl
- bilinmeyen ziyaretçi
- nevâziş
- okşama, iltifat
- çâk etmek
- yırtmak
- etbâk-ı tahayyül
- hayal katları
- zılâl
- gölgeler
- hüzn-i leyâl
- gecelerin hüznü
Düşüncenizi yazın