Gurbet Elde Baş Yastığa Gelende
Anonim · Halk Edebiyatı Antolojisi (İstanbul, 1938), "Âşık Garip" başlığı altında; metin: Vikikaynak
Gurbet elde baş yastığa gelende
Gayet yaman olur işi garibin
Gelen olmaz giden olmaz yanına
Siyah toprak ile taşı garibin
Yazık oldu şu garibin adına
Doymak olmaz lezzetine, tadına
Her geldikçe yarenleri yadına
Dinmez asla çeşmi yaşı garibin
GARİP eder ben garibe kim baksın
Anam yoktur gelsin göz yaşı döksün
Senem yoktur mezarıma taş diksin
Bir çalıdır mezar taşı garibin
Şiirin açıklaması
"Gurbet Elde Baş Yastığa Gelende", 1938'de İstanbul'da basılan Halk Edebiyatı Antolojisi'nde Âşık Garip'e ait olarak yer alan bir koşmadır. Âşık Garip, Anadolu'dan Azerbaycan'a kadar anlatılan ünlü halk hikâyesinin kahramanıdır; hikâyedeki şiirler halk arasında ona mal edilerek yaşamıştır. Hikâyenin kendisini Âşık Garip hikâyesi yazımızda okuyabilirsiniz.
Gurbette hastalık: İlk dörtlük, gurbette "baş yastığa gelince", yani hastalanıp yatağa düşünce garibin işinin çok zorlaştığını söyler. Yanına ne gelen olur ne giden; yalnız kara toprak ve taş ona eşlik eder.
Dostları anmak: İkinci dörtlükte garip, dostlarını her hatırladığında gözyaşının dinmediğini anlatır.
Mezar taşı: Son dörtlükte şair kendi adıyla seslenir: "Ben garibe kim baksın?" Ağlayacak annesi, mezarına taş dikecek sevgilisi Senem yanında değildir; garibin mezar taşı bir çalıdır. Hikâyede Garip, sevdiği Şah Senem'e kavuşmak için gurbete çıkmıştır; bu yüzden şiirdeki "Senem" adı hikâyeyle doğrudan bağ kurar.
Şiir, Türk halk şiirinde çok işlenen gurbet temasının en yalın örneklerinden biridir. Benzer bir şiir için Name Geldi Vatanımdan koşmasına bakabilirsiniz.
Sözlük
- gurbet el
- yabancı memleket
- baş yastığa gelmek
- hastalanıp yatağa düşmek
- yaman
- kötü, çetin
- yaren
- dost, arkadaş
- çeşm
- göz
- Senem
- hikâyedeki sevgili Şah Senem
Düşüncenizi yazın