Nâbîzâde Nâzım

Asıl adı Ahmed Nâzım'dır; İstanbul Nişantaşı'nda doğdu. Babasının adı Nâbî'dir. Annesini tanımadan büyüdü, babasını da mahalle mektebindeyken kaybetti; üvey anne ve dadıların yanında yetişti. Bu yılları hâtıraları olan Yâdigârlarım'da anlatır.

Beşiktaş Askerî Rüşdiyesi ve Mühendishâne-i Berrî İdâdîsi'nden sonra Erkân-ı Harbiyye sınıfını 1887'de yüzbaşı olarak bitirdi. Mekteb-i Harbiyye'de matematik, istihkâm ve topografya okuttu. 1889-1890'da harita çalışmaları için Kaş'ta bulundu; 1891'de Manastır'da Goltz Paşa'nın maiyetinde çalıştı. Aynı yıl evlendi, ancak kemik veremine yakalanarak 5 Ağustos 1893'te genç yaşta öldü; mezarı Karacaahmet'tedir.

İlk yazısı 1880'de Vakit gazetesinde çıktı. Şiirde önce Muallim Nâci'nin sade dilini, sonra Abdülhak Hâmid ve Recâizâde Ekrem'in yolunu izledi; Hâtıra-i Şebâb, Heves Ettim ve Mini Mini şiir kitaplarıdır. Victor Hugo ve Alfred de Musset'den çeviriler yaptı.

En önemli eseri, Kaş'taki gözlemlerine dayanan ve önsözünde gerçekçi roman anlayışını savunan Karabibik'tir (1307/1891); Türk edebiyatında realizmin ilk müjdecisi sayılır. Ölümünden sonra kitap olarak basılan Zehra ise psikolojik muhtevalı ilk roman kabul edilir. Zavallı Kız, Bir Hâtıra, Sevda, Hâlâ Güzel, Hasba ve Seyyie-i Tesâmüh hikâyeleri arasındadır.