Bûse-i Mâder

Bu sayfada hikâyenin tam metni yer alıyor. Özeti, ana fikri, karakterleri ve eski kelimelerin anlamları metnin sonunda.

Bir akşam hemşiremin evindeyim. Dışarıda kar fırtınasının kopardığı çığlıklarla titreyen buğulanmış camlar sanki ılık odanın hararetiyle terliyorlardı… Bir aralık hemşirem, galiba bir iş için sofaya çıktı. Şimdi içeride küçük hemşirezademle, minimini Nermin ile yalnız kalmıştık. O benden bî-haber, sobanın arka tarafında süslü oyuncaklarıyla meşgul idi. Ne kadar bir zaman geçti bilemiyorum, birden giryeyi andırır mühtez, küçük, narin bir sayhacıkla haykırdı, ben deminden beri vâsi bir rehavetle yayıldığım sedirden birdenbire toplanarak “Ne var Nerminciğim” dedim, “ne oldu?”

O yaşlanmış gözleriyle, güzel, masum ve şayan-ı muhabbet maî gözleriyle bana baktı. O kadar küçük idi ki daha lâkırdı söyleyemiyordu. Sendeleyerek kalktı. Yanıma yaklaşarak elceğizini ağzıma götürdü. Ben bir şey anlayamayarak kıvırcık saçlarını okşuyor, ona soruyordum: “Söyle cicim ne oldu?”

O, manevî bir kuş lisanı olan manasız kelimelerini tekrar ederek pembe ve minik elini muttasıl dudaklarıma yaklaştırıyordu. Ben yine bir şey hissetmeyerek onu nevazişler içinde bırakıyordum…

*

Biraz sonra kapı açıldı, hemşirem geldi. Nermin güzel ve masum gözlerini münfailâne bana atfederek kucağımdan kaydı. Annesine koştu, elini annesinin dudaklarına götürdü: “Of anne, of…”

O küçük eli, o pembe ve ince parmağı şefkatkâr buseler ıslattı. Annesi şefkatli bir sesle mırıldanıyordu: “Vah yavrum, nasıl acıttın? Yine tavşanın ayağına mı sıkıştı?..”

*

O vakit anladım ki deminden benim hissiz dudaklarıma kalkan el, beyaz ve pâk tavşanının, sevimli oyuncağının sert ayağıyla acıyan şu küçük elceğiz acısını unutmak için sıcak bir busenin hararet-i devasını bekliyordu; muhterem, şefkatli, pür-muhabbet bir busenin deva-yı manevîsi…

---

Bûse-i Mâder hikâyesinin özeti

Karlı ve fırtınalı bir kış akşamı anlatıcı, kız kardeşinin evinde oturmaktadır. Kız kardeşi bir iş için odadan çıkınca, anlatıcı henüz konuşamayacak kadar küçük olan yeğeni Nermin’le yalnız kalır. Sobanın arkasında oyuncaklarıyla oynayan Nermin birden ağlamaklı bir çığlık atar, dayısının yanına gelir ve minik elini ısrarla onun dudaklarına uzatır. Anlatıcı ne istediğini anlamaz; saçlarını okşamakla yetinir.

Biraz sonra annesi odaya girince Nermin hemen ona koşar ve elini annesinin dudaklarına götürür. Annesi, oyuncak tavşanının sert ayağına sıkışan küçük eli şefkatle öper. Anlatıcı ancak o zaman çocuğun kendisinden ne beklediğini anlar: Acıyan eli için sıcak bir öpücük, yani acıyı dindiren bir anne şefkati.

Ana fikir

Hikâye, bir annenin öpücüğünün çocuk için taşıdığı iyileştirici gücü anlatır. Küçük bir ev sahnesi üzerinden, çocuğun dünyasında annenin şefkatinin hiçbir şeyle yer değiştiremeyeceği ve yetişkinlerin çocukların sessiz dilini çoğu zaman geç anladığı vurgulanır. Başlıktaki “Bûse-i Mâder” de “anne öpücüğü” anlamına gelir.

Bûse-i Mâder hikâyesinin karakterleri

• Anlatıcı (dayı): Kız kardeşinin evinde misafir olan, yeğeninin ne istediğini sonradan anlayan kişi.
• Nermin: Henüz konuşamayan, mavi gözlü, kıvırcık saçlı küçük kız.
• Hemşire (anne): Anlatıcının kız kardeşi, Nermin’in annesi; kızının acıyan elini öperek onu teselli eder.

Mekân ve zaman

• Mekân: Anlatıcının kız kardeşinin evi; sobalı, ılık bir oda.
• Zaman: Dışarıda kar fırtınasının estiği bir kış akşamı.
• Yayım: Hikâye, Ömer Seyfettin’in “Ç. Kemal” imzasıyla Malûmat dergisinin 370. sayısında (22 Ocak 1903) yayımlanmıştır.

Eski kelimeler ve anlamları

• Bûse-i mâder: anne öpücüğü
• hemşire: kız kardeş
• hemşirezade: kız kardeşin çocuğu, yeğen
• bî-haber: habersiz
• girye: ağlama
• mühtez: titreyen
• sayha: çığlık
• vâsi: geniş
• rehavet: gevşeklik, tembellik
• şayan-ı muhabbet: sevilmeye değer
• maî: mavi
• muttasıl: durmadan
• nevaziş: okşama
• münfailâne: gücenmiş bir hâlde
• atfetmek: yöneltmek, çevirmek
• şefkatkâr: şefkatli
• pâk: temiz
• hararet-i deva: iyileştiren sıcaklık
• pür-muhabbet: sevgi dolu
• deva-yı manevî: gönle iyi gelen ilaç

Ömer Seyfettin’in öteki hikâyeleri: Kaşağı, Pembe İncili Kaftan, Bahar ve Kelebekler, İlkbahar. Yazarın hikâyeciliğini Ömer Seyfettin Hikâyeleri yazımızda anlattık.