Kitâbe-i Seng-i Mezar
Orhan Veli Kanık · Orhan Veli Kanık, "Kitâbe-i Seng-i Mezar"; metin: Vikikaynak
I
Hiçbir şeyden çekmedi dünyada
Nasırdan çektiği kadar;
Hattâ çirkin yaratıldığından bile
O kadar müteessir değildi.
Kundurası vurmadığı zamanlarda
Anmazdı ama Allahın adını,
Günahkâr da sayılmazdı.
Yazık oldu Süleyman Efendi’ye.
II
Mesele falan değildi öyle,
To be or not to be kendisi için;
Bir akşam uyudu;
Uyanmayıverdi.
Aldılar, götürdüler.
Yıkandı, namazı kılındı, gömüldü.
Duyarlarsa öldüğünü alacaklılar
Haklarını helâl ederler elbet.
Alacağına gelince…
Alacağı yoktu zaten rahmetlinin.
III
Tüfeğini deppoya koydular,
Esvabını başkasına verdiler.
Artık ne torbasında ekmek kırıntısı,
Ne matrasında dudaklarının izi;
Öyle bir rûzigâr ki,
Kendi gitti,
İsmi bile kalmadı yadigâr.
Yalnız şu beyit kaldı,
Kahve ocağında, el yazısıyla:
“Ölüm Allahın emri,
Ayrılık olmasaydı.”
Şiirin açıklaması
"Kitâbe-i Seng-i Mezar", "mezar taşı yazıtı" demektir. Orhan Veli bu başlık altında, sıradan bir insan olan Süleyman Efendi'yi anlatır. Eski şiirin büyük kahramanları ve süslü mersiyelerinin yerine, hayatta en çok nasırından çekmiş, ayakkabısı vurmadığında Allah'ı anmayan ama günahkâr da sayılmayan bir adam vardır. İkinci bölümde Süleyman Efendi, Hamlet'in "olmak ya da olmamak" sorusuyla hiç ilgilenmeden bir akşam uyuyup uyanmaz; alacaklılar hakkını helal eder, onun alacağı zaten yoktur. Üçüncü bölüm ise bir askerin ardından kalanları anlatır: tüfeği depoya, elbisesi başkasına verilmiş, adı bile kalmamıştır; geriye kahve ocağında el yazısıyla bir beyit kalır. Mizahla hüznü birleştiren bu şiirler, sıradan insanı şiirin konusu yapan Garip anlayışının en bilinen örnekleri arasındadır.
Sözlük
- kitâbe
- yazıt
- seng-i mezar
- mezar taşı
- nasır
- sürtünmeden deride oluşan sertlik
- müteessir
- üzgün
- kundura
- ayakkabı
- To be or not to be
- (İng.) Olmak ya da olmamak; Shakespeare'in Hamlet'inden ünlü söz
- helâl etmek
- hakkını bağışlamak
- deppo
- depo
- esvap
- elbise
- matra
- asker matarası, suluk
- rûzigâr
- zaman, devir
- yadigâr
- hatıra
- beyit
- iki dizeden oluşan şiir birimi
Düşüncenizi yazın