Deniz Kenarında
Cenab Şahabeddin · Cenab Şahabeddin, "Deniz Kenarında" (Mehmed Rauf Bey'e), Servet-i Fünûn, nr. 334; metin: Vikikaynak (bariz dizgi hataları düzeltildi)
Denizde kavs-i hayâli hilâl-i mâh-ı nevin
Kalır tereddüd-i tayr u ta’abla vakf-ı hayâl
Denizde gölgesi en köhne, en küçük bir evin
Olur âsude bir hayale misâl,
Olur âsude bir bina-yı hayal…
Denizin şûh u yen dehânında
Şûh u şen ihtizâz eder kelimât;
Gecenin ka’r-ı âsümânında
Sanırım söyleşir hayât ü memat.
Bu heyûla-yı pür füsûn u tarab
Ebedi bir yatakta mestâne
Dâimâ eyler ihtirâ-ı şegab;
Ona her yer bir ayrı meyhâne,
Köpürür, raks eder, terennüm eder;
Sonra da bir kadın gibi ağlar;
Şehkalar, giryeler, tehevvürler…
Yıkılır sahil üstüne, çağlar.
İpek etekleri tarzında bir güzel kadının
Fısıldaşır leb-i da’vetle nâzenîn mevecât…
İpek etekleri tarzında bir güzel kadının:
«Beni takib et, ey şikeste hayat!»
Diyerek söylenir leb-i mevecât…
Şiirin açıklaması
"Deniz Kenarında", Cenab Şahabeddin'in Servet-i Fünûn dergisinin 334. sayısında yayımlanan ve romancı arkadaşı Mehmet Rauf'a ithaf ettiği şiirdir. Şiir, gece denizini seyreden bir bakışın hayallerini anlatır.
1. kıta: Denizin üzerinde yeni ayın hilali bir hayal yayı gibi durur. Denize düşen en eski, en küçük bir evin gölgesi bile sakin bir hayale dönüşür.
2. ve 3. kıta: Denizin neşeli "ağzında" kelimeler titreşir; gecenin derinliğinde sanki hayat ile ölüm söyleşmektedir. Deniz, sonsuz bir yatakta sarhoş yatan, durmadan gürültü icat eden büyülü bir varlıktır; her yer onun için ayrı bir meyhanedir.
4. kıta: Deniz köpürür, dans eder, şarkı söyler; sonra bir kadın gibi ağlar, hıçkırır, öfkelenir ve sahile yıkılıp çağlar.
Son kıta: Dalgalar güzel bir kadının ipek etekleri gibi fısıldaşır ve davetkâr dudaklarla "Beni takip et, ey kırık hayat!" der. Yorgun ruhu kendine çağıran deniz imgesi, Servet-i Fünûn şiirinin karamsar ve hayalci havasını yansıtır.
Sözlük
- kavs
- yay
- hilâl-i mâh-ı nev
- yeni ayın hilali
- tereddüd
- gidip gelme
- tayr
- kuş
- vakf-ı hayâl
- hayale adanmış
- köhne
- eski
- âsude
- sakin, huzurlu
- şûh
- cilveli, neşeli
- dehân
- ağız
- ihtizâz
- titreşim
- kelimât
- kelimeler
- ka'r
- dip, derinlik
- âsümân
- gök
- hayât ü memât
- hayat ve ölüm
- heyûlâ
- hayalet, biçimsiz varlık
- pür-füsûn
- büyü dolu
- tarab
- neşe, coşku
- mestâne
- sarhoşça
- ihtirâ'
- icat etme
- şegab
- kargaşa, gürültü
- raks
- dans
- terennüm
- şarkı söyleme
- şehka
- hıçkırık
- girye
- ağlama
- tehevvür
- öfkelenme, taşkınlık
- leb-i da'vet
- davet eden dudak
- nâzenîn
- nazlı
- mevcât (mevecât)
- dalgalar
- şikeste
- kırık
Düşüncenizi yazın