Aşkın Teranesi
Cenab Şahabeddin · Cenab Şahabeddin, "Aşkın Teranesi" (Şubat 1921, Kesriyeli Sıdkı Bey'e); metin: Vikikaynak (bariz dizgi hataları düzeltildi)
İşte ben saçları dûşunda perîşan «aşk»ım,
Hüsn ile şi’r ile, âheng ile yoktur farkım.
Benim en ince gönüllerde emîr-i darabân,
Gençliğin kasr-ı hayâlinde yatan genç sultan.
Güzelim, şûh u şenim, pür-hevesim, tannâzım;
Yakar âvîze-i ümîdi şuâ’-ı nâzım.
Ellerim sâkî-i hülyâ, leblerim nakl-i sürûr,
Doludur göz bebeğim bir sarışın mestî-i nûr.
Râyihamdır gül-i mâzîden uçan ıtr-ı lezîz,
Güneşimdir eden âtîyi nihâl-i nevhîz.
Aks-i destimle gönüllerde kuzahlar kurulur,
Benim ahcâr-ı hayâlimle gönül ma’bed olur.
Hem güzel bir gece hem korkulu bir rüyâyım ben;
Beni koynunda tutanlar bile titrer benden.
Yârı bir düşman eder, düşmanı bir yâr ederim,
Pây-ı Leylâ’ya yanık çölleri gülzâr ederim.
Kalbiniz benden uzakken ne umar gözleriniz?
Geceler gökyüzü firdevs-i tehîdir bensiz.
Gülleri ateş eden âteş-i hakkın gülüyüm,
Ebediyyen gözü dillerde açık bir ölüyüm.
Şiirin açıklaması
"Aşkın Teranesi" (aşkın şarkısı), Cenab Şahabeddin'in Şubat 1921 tarihli, Kesriyeli Sıdkı Bey'e ithaf ettiği şiiridir. Şiirin en dikkat çekici yanı, baştan sona aşkın kendisinin konuşmasıdır: Şair aşkı, saçları omuzlarına dağılmış genç bir sultan gibi kişileştirir.
1. bölüm: Aşk kendini tanıtır: Güzellikten, şiirden ve ahenkten farkı yoktur. En hassas gönüllerde kalp atışlarına hükmeder; gençliğin hayal köşkünde yaşayan bir sultandır.
2. ve 3. bölüm: Aşk güzelliğini, cilvesini ve nazını sayar. Elleri hayal sunan bir saki, dudakları sevinç, gözleri ışıkla doludur. Kokusu geçmişin gülünden gelir, geleceği de yeni bir fidan gibi yeşertir. Gönüllerde gökkuşakları kurar, hayal taşlarından gönülde bir tapınak yapar.
4. bölüm: Aşkın iki yüzü vardır: hem güzel bir gece hem korkulu bir rüyadır. Sevgiliyi düşman, düşmanı sevgili yapabilir. "Pây-ı Leylâ'ya yanık çölleri gülzâr ederim" dizesiyle Leylâ ile Mecnûn hikâyesine göndermede bulunur: Mecnûn'un yandığı çölleri Leylâ'nın ayağı altında gül bahçesine çeviren güç aşktır.
Son bölüm: Aşksız gözlerin hiçbir şey umamayacağını, gecelerin onsuz boş bir cennet olduğunu söyler. Son dizede aşk kendini "gözü dillerde açık bir ölü" olarak tanımlar: Âşıklar ölse bile aşk, dillerde yaşamaya devam eder.
Sözlük
- terâne
- şarkı, nağme
- dûş
- omuz
- perîşan
- dağınık
- hüsn
- güzellik
- emîr-i darabân
- kalp atışlarının hükümdarı
- kasr-ı hayâl
- hayal köşkü
- şûh u şen
- cilveli ve neşeli
- pür-heves
- heves dolu
- tannâz
- nazlı, işveli
- âvîze-i ümîd
- umut avizesi
- şuâ'-ı nâz
- naz ışığı
- sâkî-i hülyâ
- hayal sunan saki
- leb
- dudak
- nakl-i sürûr
- sevinç çerezi
- mestî-i nûr
- ışık sarhoşluğu
- râyiha
- koku
- ıtr-ı lezîz
- hoş koku
- âtî
- gelecek
- nihâl-i nevhîz
- yeni yetişen fidan
- aks-i dest
- elin yansıması
- kuzah
- gökkuşağı
- ahcâr
- taşlar
- ma'bed
- tapınak
- pây
- ayak
- gülzâr
- gül bahçesi
- firdevs-i tehî
- boş cennet
Düşüncenizi yazın