İçeriğe geç
17 Kasım 2026, Salı Günün dizesi: “Girîbân oldı rüsvâlığ eliyle çâk dâmen hem”
Edebiyat

Sinekli Bakkal: Konusu, Karakterleri ve Uyarlaması

Halide Edib Adıvar'ın Sinekli Bakkal romanı: önce İngilizce yayımlanışı, II. Abdülhamid dönemi İstanbul'unda Rabia'nın hikâyesi, karakterler ve 1967 film uyarlaması.

leylailemecnun2 dk okuma
Paylaş

Sinekli Bakkal, Halide Edib Adıvar‘ın en tanınmış romanıdır. Yazar eseri önce İngilizce yazdı ve 1935’te The Clown and His Daughter (Soytarı ve Kızı) adıyla yayımladı. Romanın Türkçesi aynı yıl yazılarak İstanbul’da Haber gazetesinde tefrika edildi; kitap olarak 1936’da basıldı. Sinekli Bakkal, 1942’de CHP Roman Ödülü’nü kazandı.

Romanın konusu

Roman, II. Abdülhamid dönemi İstanbul’unda, Sinekli Bakkal adlı bir mahallede geçer. Rabia’nın babası Tevfik, Selim Paşa’nın oğlu Hilmi’nin kaçmasına yardım ettiği için Taif’e sürgün edilir. Rabia, sert mizaçlı dedesi İmam Hacı İlhami Efendi’nin ve annesi Emine’nin yanında büyür. Hafız olan Rabia, Selim Paşa’nın konağı aracılığıyla saray ve konak çevrelerini de tanır. Babası sürgünden döndükten sonra onunla birlikte mahalledeki bakkal dükkânında yaşamaya başlar.

Reklam

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’ndeki Halide Edib maddesi, romanı Doğu ile Batı arasındaki geçiş döneminin karmaşasını yansıtan bir eser olarak niteler. Maddede aktarılan Ahmet Hamdi Tanpınar görüşüne göre de roman tek bir kişinin değil, bütün bir toplumun ve devrin hikâyesidir.

Karakterler

  • Rabia: Romanın kahramanı; hafız, sonradan eş ve anne olan genç kadın. TEİS’e göre Türk toplumunun olumlu değerlerini temsil eder.
  • Kız Tevfik: Rabia’nın babası, bir meddah. Sürgün edilmesi hikâyenin dönüm noktalarındandır.
  • Hacı İlhami Efendi: Rabia’nın katı ve sert dedesi, mahallenin imamı.
  • Emine: Rabia’nın annesi.
  • Peregrini: Soylu bir aileden gelen İtalyan asıllı müzisyen; zamanla Osman adını alır ve Rabia’yla evlenir.
  • Vehbi Dede: Sevgiyi ve hoşgörüyü temsil eden bilge bir Mevlevi; Rabia’nın yetişmesinde yol gösterir.
  • Selim Paşa: Devrin polis teşkilatında görevli paşa; konağı Rabia’nın yeni bir dünyayı tanımasına aracılık eder.

Uyarlama

Roman 1967’de Mehmet Dinler’in yönetmenliğinde sinemaya uyarlandı. Marmara İletişim Dergisi’nde yayımlanan bir çalışma, bu filmi Halide Edib uyarlamalarının en tanınmışı olarak anar ve başrolde Türkan Şoray’ın oynadığını belirtir.

İlgili yazılar

Aynı dönemin bir başka önemli romanı için Kiralık Konak, dönemin genel özellikleri için Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı yazılarımıza bakabilirsiniz. Popüler bir uyarlama örneği için Çalıkuşu yazımız da ilginizi çekebilir.

Kaynakça

  • Münire Kevser Baş, “Halide Edip Adıvar”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı): teis.yesevi.edu.tr
  • Burcu Uygun Aytemiz, “The Construction of Rabia as an Eastern Woman in Sinekli Bakkal”, KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 11(1), 2025, s. 159-180: dergipark.org.tr
  • M. Arslantepe, “Türk Romanı ve Türk Sineması İlişkileri”, Marmara İletişim Dergisi, sayı 14 (2009), s. 126-142: dergipark.org.tr
Paylaş

Bunları da sevebilirsiniz

Düşüncenizi yazın

E-posta adresiniz yayımlanmaz.