Don Kişot: Konusu, Karakterleri ve Uyarlamaları
Cervantes'in Don Kişot'u: şövalye romanlarına kapılan yaşlı bir soylunun ve Sancho Panza'nın maceraları, iki kısmın yayın tarihleri, karakterler, Araba Sevdası bağlantısı ve uyarlamalar.
Don Kişot, İspanyol yazar Miguel de Cervantes’in iki kısımdan oluşan romanıdır. Birinci kısım 1605’te El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha, ikinci kısım 1615’te Segunda parte del ingenioso caballero don Quijote de la Mancha adıyla yayımlandı. Şövalye romanlarının bir parodisi olarak başlayan eser, Britannica’ya göre modern romanın ilk örneği sayılır.
Romanın konusu
La Mancha’da yaşayan bir taşra soylusu, okuduğu şövalye romanlarına öylesine kapılır ki kendini gezgin bir şövalye sanmaya başlar. Don Kişot adını alır, yaşlı atı Rocinante’ye biner ve bir ada yönetme vaadiyle yanına aldığı köylü Sancho Panza’yla yollara düşer. Maceraları, en ünlüsü dev sandığı yel değirmenlerine saldırması olmak üzere, çoğu zaman dayak yiyerek biter. Sonunda dostları onu bir hileyle evine geri getirir.
İkinci kısımda karşılaştığı kişilerin çoğu Don Kişot’u birinci kitaptan tanımaktadır; bir dük ile düşes, ikiliye çeşitli oyunlar oynar ve Sancho kısa bir süre bir “ada”yı yönetir. Don Kişot, Barselona’da bir düelloda yenilir; evine döndüğünde hastalanır, şövalyelik sevdasından vazgeçer ve ölür.
1614’te Alonso Fernández de Avellaneda adıyla sahte bir devam kitabı yayımlanmış, Cervantes de ikinci kısımda bu sahte kitaba göndermeler yaparak yanıt vermiştir. Romanın ilk İngilizce çevirisi 1612’de çıkmıştır.
Karakterler
- Don Kişot: Şövalye romanlarıyla dünyayı karıştıran yaşlı soylu; hayalle gerçek arasındaki çatışmanın simgesi.
- Sancho Panza: Pratik zekâlı, saf ve sadık köylü silahtar.
- Dulcinea del Toboso: Don Kişot’un hayalinde soylu bir hanımefendiye dönüştürdüğü köylü kız.
- Rocinante: Don Kişot’un yaşlı ve sıska atı.
- Papaz ve berber: Don Kişot’u evine döndürmeye çalışan dostları.
Türk edebiyatında Don Kişot
Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü’ndeki Recaizade Mahmut Ekrem maddesi, Berna Moran’ın değerlendirmesine dayanarak Araba Sevdası‘nın kahramanı Bihruz Bey’i “tipik bir Don Kişot” olarak niteler: Bihruz da okuduğu romanlarla gerçeği birbirine karıştırır. TEİS’teki eser listelerine göre Reşat Nuri Güntekin‘in 1957’de Doğan Kardeş Yayınları’ndan çıkan bir Don Kişot çevirisi ve Ayşe Sarısayın’ın Can Çocuk Yayınları için yaptığı çocuklar için çevirisi (2005) vardır.
Uyarlamalar
- 1869: Romandan uyarlanan klasik bale Don Kişot.
- 1965: Müzikal Man of La Mancha.
- 1972: Bu müzikalden Arthur Hiller’ın yönettiği film; Peter O’Toole, Sophia Loren ve James Coco oynadı.
- 2018: Terry Gilliam’ın serbest uyarlaması The Man Who Killed Don Quixote.
İlgili yazılar
Romanlardaki hayallerle gerçeği karıştıran bir başka ünlü kahraman için Madame Bovary, akımın özellikleri için Realizm Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kaynakça
- Britannica editörleri, “Don Quixote”, Encyclopaedia Britannica: britannica.com
- Özlem Nemutlu, “Recaizade Mahmut Ekrem”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (Kültür ve Turizm Bakanlığı): teis.yesevi.edu.tr
- Ahmet Aydemir, “Reşat Nuri Güntekin”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü: teis.yesevi.edu.tr
- Serenay Coşkun, “Ayşe Sarısayın”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü: teis.yesevi.edu.tr
Düşüncenizi yazın