Sensiz
Ahmet Haşim · Ahmet Haşim, "Sensiz" (Şi'r-i Kamer dizisi); metin: Vikikaynak
Annemle karanlık geceler bazı çıkardık;
Boşlukta denizler gibi yokluk ve karanlık
Sessiz uzatır tâ ebediyyetlere kollar…
Guyâ o zaman, bildiğimiz yerdeki yollar
Birden silinir, korkulu bir hisle adımlar
Tenha gecenin vehm-i muhâlâtını dinler…
Yüksekte sema haşr-ı kevâkiple dağılmış,
Yoktur o sükûtunda ne rüya, ne nevâziş;
Bir sâ’ir-i mechul-i leyâli gibi rüzgâr,
Hep sisli temasiyle yanan hislere çarpar.
Göklerde ararken o kadın çehreni, ey mâh!
Bilsen o çocuk, bilsen o mahluk-u ziyahâh,
Zulmette neler hissederek korku duyardı.
Guyâ ki hafî bir nefesin nefha-i serdi,
Ruhunda bu ferdâ-yı siyah rengi fısıldar.
Sakin geceler şefkat olan encüm-ü bîdâr,
Titrer o karanlıkların evc-i kederinde,
Hüsran ü tahassür gibi matem nazarında;
Guyâ ki o dargın geceler ruhu boğardı
Her şey bizi bir korkulu rüyayla sarardı.
Zulmet ki müebbet, mütehâcim, mütemâdi,
Eşkâle verir ayrı birer şekl-i münâdi.
Dallar kuru eller gibi mebhut ü duâkâr,
Zânuzede dullar gibi hep tûde-i eşçâr…
Çılgın dolaşan bâd-ı leyâli ki serâir,
Piş ü pey-i seyrinde koşar muzlim ü dâir;
En sonda nigah-ı ebediyyet gibi titrer,
Tâ ufka asılmış sarı bir lem’a-i muğber…
Bir kafile-i ruh-ı kevâkip gibi mahmur,
Zulmette çizer Dicle uzun bir reh-i pürnur…
Ondan yalnız ruha gelir bir gam-ı mûnis,
Yalnız o, karanlıklara rağmen yine pürhis,
Yalnız… Bu kamersiz gecenin zîr-i perinde,
Bir feyz-i ziya haşrederek âb-ı zerinde,
Bir kafile-i ruh-ı kevâkip gibi mahmur,
Zulmette çizer Dicle uzun bir reh-i pürnur…
Dinlerdik onun şi’rini ben lâl, o hayali.
Lâkin ne kadar hüzn ile tev’emdi meâli,
Lâkin ne kadar târ idi sensiz o nazarlar!
Guyâ, o zaman nurunu, ey mâh-ı mükedder,
Eylerdi sema lu’lu-i hüznüyle telafi.
Yıldızları göklerden alıp bir yed-i mahfi,
Bir bir o donuk gözlerin a’mâkına isâr
Eylerdi ve zulmette koşarken yine rüzgâr,
Ruhumda benim korku, ölüm, leyle-i târik,
Çeşminde onun aks-i kevâkiple dönerdik…
Şiirin açıklaması
Ahmet Haşim'in Ay'a seslenen "Şi'r-i Kamer" dizisinden olan bu şiirde "sen", gökteki Ay'dır. Şair, çocukken annesiyle birlikte Ay'ın doğmadığı karanlık gecelerde dışarı çıktıklarını hatırlar. O gecelerde yollar silinir, rüzgâr bilinmeyen bir yolcu gibi dolaşır, ağaçlar diz çökmüş dullara, dallar dua eden kuru ellere benzer. Bu karanlığın içinde tek teselli, yıldızları yansıtarak akan Dicle'dir. Son bölümde Ay'ın yokluğunu gökyüzünün yıldızlarla telafi ettiği, yıldızların annenin gözlerinde parladığı anlatılır. Şiir, Haşim'in Bağdat'ta geçen çocukluğuna ve annesine duyduğu özleme açılan hüzünlü bir hatıradır.
Günümüz Türkçesiyle: Annemle bazen karanlık gecelerde dışarı çıkardık; boşlukta denizler gibi yokluk ve karanlık sonsuzluğa kadar kollarını uzatırdı. Ey kederli Ay, o çocuk karanlıkta neler hissederek korkardı, bir bilsen!
Sözlük
- tâ
- ta, kadar
- ebediyyet
- sonsuzluk
- guyâ
- sanki
- vehm-i muhâlât
- olmayacak şeylerin kuruntusu
- haşr-ı kevâkip
- yıldızların toplanması
- nevâziş
- okşama
- sâ'ir
- yürüyen, yolcu
- leyâli
- geceler
- mâh
- ay
- zulmet
- karanlık
- hafî
- gizli
- nefha-i serd
- soğuk esinti
- ferdâ
- yarın
- encüm-ü bîdâr
- uyanık yıldızlar
- evc
- doruk
- tahassür
- hasret çekme
- müebbet
- sonsuz
- mütemâdi
- sürekli
- mebhut
- şaşkın
- duâkâr
- dua eden
- zânuzede
- diz çökmüş
- tûde-i eşçâr
- ağaç yığınları
- bâd-ı leyâli
- gece rüzgârı
- kevâkip
- yıldızlar
- reh-i pürnur
- nurla dolu yol
- gam-ı mûnis
- cana yakın keder
- âb-ı zer
- altın renkli su
- lâl
- dilsiz
- tev'em
- ikiz
- târ
- karanlık
- mükedder
- kederli
- lu'lu
- inci
- yed-i mahfi
- gizli el
- a'mâk
- derinlikler
- leyle-i târik
- karanlık gece
- çeşm
- göz
Düşüncenizi yazın