Pir Sultan Abdal

Pir Sultan Abdal, 16. yüzyılda yaşadığı kabul edilen Alevî-Bektaşî şiirinin en büyük temsilcilerinden biridir. Hayatı büyük ölçüde menkıbelerle bilinir. Geleneğe göre asıl adı Haydar'dır ve Sivas'ın Yıldızeli ilçesine bağlı Banaz köyünde yaşamıştır.

Anlatılara göre Pir Sultan, döneminin siyasi çalkantıları içinde Osmanlı yönetimine karşı tavır almış, Sivas valisi Hızır Paşa tarafından idam ettirilmiştir. Rivayete göre Hızır Paşa, bir zamanlar onun yanında yetişmiş bir müritti. Bu trajik hikâye, Pir Sultan'ı Anadolu'da haksızlığa boyun eğmeyen insanın sembolü hâline getirdi.

Deyiş, nefes ve koşmalarında Hz. Ali sevgisi, Ehl-i Beyt, ilahi aşk ve tasavvufi düşünce kadar doğa güzellikleri, gurbet ve ayrılık da yer alır. Sade ve coşkulu Türkçesi, saz eşliğinde söylenmeye son derece uygundur; bu yüzden şiirleri cemlerde ve türkülerde yaşamaya devam etti. "Pir Sultan" mahlasını sonraki yüzyıllarda kullanan başka şairler de olduğu için, ona mal edilen bazı şiirlerin hangi Pir Sultan'a ait olduğu tartışmalıdır.