Sabahattin Ali

Sabahattin Ali, 25 Şubat 1907'de bugün Bulgaristan sınırları içinde kalan Eğridere'de (Ardino) doğdu. Babası bir subay olduğu için çocukluğu İstanbul, Çanakkale ve Edremit arasında geçti. Öğretmen okulunu bitirdikten sonra kısa bir süre Yozgat'ta öğretmenlik yaptı; ardından Millî Eğitim Bakanlığı tarafından dil öğrenimi için Almanya'ya gönderildi. Bu yıllar, hem Alman edebiyatını tanımasını hem de sonraki çevirilerinin temelini oluşturdu.

Yurda dönünce Aydın ve Konya'da Almanca öğretmeni oldu. Bir toplantıda okuduğu bir şiir yüzünden yargılanarak Konya ve Sinop cezaevlerinde yattı; Cumhuriyet'in onuncu yılı affıyla serbest kaldı. Cezaevi yıllarında yazdığı şiirler, en içten dizelerinin kaynağı oldu: "Aldırma Gönül" ve "Leylim Ley" gibi şiirleri sonradan bestelenerek dilden dile dolaştı. İlk şiir kitabı Dağlar ve Rüzgâr 1934'te yayımlandı.

Asıl ününü öykü ve romanlarıyla kazandı. Değirmen, Kağnı ve Ses öykü kitaplarında Anadolu insanını gerçekçi ve duygulu bir dille anlattı. Kuyucaklı Yusuf (1937) taşra hayatını, İçimizdeki Şeytan (1940) aydınların iç çatışmalarını işledi. Önce gazetede tefrika edilen Kürk Mantolu Madonna (1943), Berlin'de geçen sessiz ve derin aşk hikâyesiyle yıllar sonra Türkiye'nin en çok okunan romanlarından biri oldu.

1940'larda Devlet Konservatuvarı'nda çalıştı, çeviriler yaptı, Aziz Nesin'le birlikte mizah gazetesi Marko Paşa'yı çıkardı. Yazıları nedeniyle açılan davalar ve baskılar arttı. 1948 baharında yurt dışına çıkmaya çalışırken Bulgaristan sınırına yakın bir yerde öldürüldü; ölümüne dair soru işaretleri bugün de tartışılmaktadır.