Drakula: Konusu, Karakterleri ve Uyarlamaları (Bram Stoker)
Bram Stoker'ın Drakula romanının konusu, mektup ve günlüklerden kurulan yapısı, karakterleri, Nosferatu'dan Coppola'ya uyarlamaları ve Türk yorumu Kazıklı Voyvoda ile Drakula İstanbul'da.
Drakula (Dracula), İrlandalı yazar Bram Stoker‘ın 1897’de yayımlanan romanıdır. Transilvanyalı bir vampirin İngiltere’ye gelerek insanların kanıyla beslenmesini ve Dr. Van Helsing ile arkadaşlarının onun izini sürüp yok etmesini anlatır. Britannica, romanın Batı popüler kültüründeki vampir imgesi üzerinde muazzam ve uzun ömürlü bir etki bıraktığını belirtir.
Romanın yapısı
Roman tek bir anlatıcının ağzından değil, büyük ölçüde karakterlerin günlükleri ve mektuplarıyla kurulur. Bunlara gazete haberleri, fonograf kayıtları ve hekim notları da eklenir. Okur olayları farklı kişilerin gözünden, parça parça birleştirerek öğrenir; bu yöntem gerilimi artırır ve olağanüstü olaylara bir “belge” havası verir.
Drakula’nın konusu
Jonathan Harker, İngiltere’ye taşınmaya hazırlanan Kont Drakula’nın işleri için Transilvanya’daki şatoya gider ve Kont ile ilk karşılaşan kişi olur; ev sahibinin korkunç doğasını orada keşfeder.
Kont İngiltere’ye ulaştığında ilk kurbanı Lucy Westenra olur; Lucy kurban edilip vampire dönüşür. Ardından Harker’ın nişanlısı, sonradan eşi olan Mina Murray de tehlikeye girer. Dr. Seward ve Dr. Abraham Van Helsing’in önderliğinde bir araya gelen grup, Kont’un izini İngiltere’den Transilvanya’ya kadar sürer ve onu yok eder.
Başlıca karakterler
- Kont Drakula: Transilvanyalı vampir; romanın merkezindeki kötü güç.
- Jonathan Harker: Kont’la ilk karşılaşan kişi.
- Mina Murray (Harker): Jonathan’ın nişanlısı, sonra eşi.
- Lucy Westenra: Mina’nın arkadaşı; Drakula’nın İngiltere’deki ilk kurbanı.
- Abraham Van Helsing: Vampire karşı mücadeleyi yöneten hekim ve bilgin.
- Dr. Seward: Renfield’i tedavi eden hekim; Van Helsing’in yanında mücadeleye katılır.
- Renfield: Seward’ın canlı yaratıklar yiyen hastası; Kont’un yaklaşmasını haber veren tuhaf “öncü”.
Dünya sinemasındaki uyarlamaları
- Nosferatu (1922): F. W. Murnau’nun izinsiz uyarlaması; vampir “Kont Orlok” adıyla Max Schreck tarafından canlandırıldı. Stoker’ın dul eşi Florence Stoker telif davası açtı ve mahkeme kopyaların imhasına karar verdi, ancak film günümüze ulaştı.
- Dracula (1931): Universal yapımı, Tod Browning’in yönettiği film; Kont’u Bela Lugosi oynadı ve vampirin perdedeki klasik imgesini belirledi.
- Dracula (1958): Hammer stüdyosunun Terence Fisher yönetimindeki filmi; Christopher Lee Kont’u, Peter Cushing Van Helsing’i canlandırdı. ABD’de Horror of Dracula adıyla gösterildi.
- Bram Stoker’s Dracula (1992): Francis Ford Coppola’nın yönettiği filmde Gary Oldman, Winona Ryder ve Keanu Reeves rol aldı; Eiko Ishioka’nın kostümleri Oscar kazandı.
Türk yorumu: Kazıklı Voyvoda ve Drakula İstanbul’da
Drakula’nın Türk edebiyatındaki ilk izi, Ali Rıza Seyfi’nin 1928’de, harf devriminden kısa süre önce Arap harfleriyle yayımlanan Kazıklı Voyvoda romanıdır. Akademik çalışmalar bu romanı Stoker’ın eserinin kaynak gösterilmeden yapılmış serbest bir çevirisi ya da uyarlaması olarak değerlendirir. Olaylar Londra yerine İstanbul’da geçer; Harker’ın yerini Azmi, Mina’nın yerini Güzin, Lucy’nin yerini Şadan, Van Helsing’in yerini Dr. Resuhi alır. Renfield ise çıkarılmıştır. Araştırmacılar romanın gotik öğeleri dönemin milliyetçi söylemiyle birleştirdiğini vurgular.
Roman sonradan yeniden basıldı (baskı tarihleri kaynaklarda farklı verilir); 1997’de Giovanni Scognamillo’nun günümüz Türkçesine aktarımıyla Drakula İstanbul’da adıyla yayımlandı.
Romandan uyarlanan Drakula İstanbul’da (1953), Mehmet Muhtar’ın yönettiği ve Drakula’yı Atıf Kaptan’ın canlandırdığı filmdir. Filmde Güzin bir kabare dansçısına dönüşür; haç gibi Hristiyan simgelerinin yerine yerli karşılıklar kullanılır. Kaynaklar, vampirin sivri dişlerinin beyazperdede ilk kez bu filmde göründüğünü ve filmin Müslüman bir ülkede çekilen ilk Drakula uyarlaması olduğunu belirtir. Film, Türk sinemasının günümüze ulaşan ilk korku filmi olarak da anılır.
İlgili sayfalar
- Bram Stoker kimdir?
- Edebiyattan perdeye uyarlama aşklar
- Romantizm nedir?
- Othello: Konusu, karakterleri ve uyarlamaları
Kaynakça
- Encyclopaedia Britannica, “Bram Stoker”: www.britannica.com/biography/Bram-Stoker
- University of Houston, “Bram Stoker’s Dracula: An Overview”: www.uh.edu/~cfreelan/vampires/stoker3.html
- Encyclopaedia Britannica, “Nosferatu”: www.britannica.com/topic/Nosferatu
- BFI, “Film 2: Nosferatu (1922)”: www.bfi.org.uk/resources-events-teachers/resources-teachers/gothic-classroom/film-2-nosferatu-1922
- Encyclopaedia Britannica, “Dracula (film by Browning [1931])”: www.britannica.com/topic/Dracula-film
- Encyclopaedia Britannica, “Horror of Dracula”: www.britannica.com/topic/Horror-of-Dracula
- Oscars.org, “How an Apocalypse Now Poster Led to Oscar-Winning Costumes for Bram Stoker’s Dracula”: www.oscars.org/news/how-apocalypse-now-poster-led-oscar-winning-costumes-bram-stokers-dracula
- N. Kaya, “Transilvanya’dan İstanbul’a: Bir Global Gotik Örneği Olarak Ali Rıza Seyfi’nin Kazıklı Voyvoda’sı”, Kün 1/1 (2021): dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4699811
- Ş. Tahir-Gürçağlar, “Adding towards a nationalist text: On a Turkish translation of Dracula”, Target 13:1: benjamins.com/online/target/articles/target.13.1.08gur
- T. Bıçakçı, “The origins of Turkish Gothic” (Lancaster University): eprints.lancs.ac.uk/77216/4/Tugce_Bicakci_Studies_in_Gothic_Fiction_Revised_by_author.pdf
- E. Güler, “Attack of the vampires in Turkey’s popular culture”, Hürriyet Daily News (2012): www.hurriyetdailynews.com/amp/attack-of-the-vampires-in-turkeys-popular-culture-36952
Düşüncenizi yazın